Het Shira-plateau: hooggelegen vulkanisch landschap op de Kilimanjaro

In beschrijvingen van de Kilimanjaro wordt Shira soms een plateau genoemd, terwijl het in andere gevallen als vulkaan wordt aangeduid. Ook komt u Shira tegen als naam van kampen die tijdens Kilimanjaro-beklimmingen worden gebruikt, of zelfs als naam van een van de routes.

Juist die verschillende betekenissen maken Shira zo intrigerend: het gebied heeft een bijzondere geologische geschiedenis, opvallende landschappen en meerdere toegangswegen.

Waar verwijst de naam Shira naar?

De Shira-vulkaan

Shira is een van de drie vulkanische kegelsDe drie vulkanen waaruit de Kilimanjaro bestaat, zijn Shira, Mawenzi en Kibo. waaruit het Kilimanjaro-massief is opgebouwd, en hij was de eerste die ontstond. Deze vulkanen kwamen op verschillende momenten tot ontwikkeling als gevolg van wereldwijde tektonische processen. Ongeveer 2,3 miljoen jaar geleden begon vulkanische activiteit het landschap van Oost-Afrika te veranderen, waardoor Shira ontstond: een vulkanische berg die ooit ongeveer 5.000 meterSchattingen wijzen erop dat de uiteindelijke hoogte van de Shira-vulkaan tussen 4.900 en 5.200 meter lag. boven de omringende vlaktes uitstak. Ter vergelijking: Uhuru Peak, het hoogste punt van de Kilimanjaro, reikt tot 5.895 meter.

Vulkanen doorlopen levenscycli die uiteindelijk eindigen wanneer zij inactief worden. Shira is zo’n uitgedoofde vulkaan. De laatste uitbarstingen, 500.000 jaar geleden, vormden de rotsachtige verheffingen aan de westzijde van de Kilimanjaro die tegenwoordig zichtbaar zijn. Maar waarom zien we, wanneer we naar de hoogste berg van Afrika kijken, nog steeds de toppen van de vulkanen Mawenzi en Kibo, terwijl Shira nu slechts bestaat uit een reeks afzonderlijke ruggen en pieken?

Het Shira-plateau

Nadat de Shira-vulkaan inactief was geworden, veranderden twee grote gebeurtenissen de vorm van de Kilimanjaro. Eerst stortte de vulkanische krater van Shira in, waardoor het gebied ontstond dat we nu kennen als het Shira-plateau. Ongeveer een miljoen jaar later kwam vlakbij een nieuwe vulkaan tot ontwikkeling, Kibo, die lava over de oostelijke zijde van het plateau uitstortte.

Shira is dus zowel een vulkaan als een plateau dat ontstond na het instorten van de kraterwanden. Enkele routes voor de Kilimanjaro-beklimming lopen over het plateau; de bekendste daarvan is de Lemosho-route. Voor wie de Kilimanjaro voor het eerst wil beklimmen, is dit een van de meest geschikte routes.

De Shira Plateau-route

In sommige bronnen komt u verwijzingen tegen naar de Shira Plateau-route, ook bekend als de Shira-route of, soms, de Londorossi-route, genoemd naar de parkingang waar de trekking begint. Klimmers kiezen zelden voor deze route vanwege de grote starthoogte, die doorgaans per voertuig wordt bereikt. De snelle stijging kan de acclimatisatie bemoeilijken en leidt vaak tot hoogteverschijnselen.

Hoewel de Shira-route indrukwekkende landschappen en een bijzonder perspectief op de Kilimanjaro biedt, kan het hoge startpunt een zware keuze zijn voor klimmers die voor het eerst naar grote hoogte gaan.

Het goede nieuws is dat de Shira-route vrijwel identiek is aan de Lemosho-route, die juist werd ontwikkeld om het startpunt te verbeteren en de beklimming toegankelijker te maken.

Andere routes en kampen op het Shira-plateau

Zoals eerder genoemd, is de Shira-route uitgegroeid tot de moderne Lemosho-route, die vaak wordt beschouwd als een van de mooiste, zo niet de mooiste, routes op de Kilimanjaro. De route duurt 6 tot 8 dagen 

De tweede route die het plateau kan kruisen, is de Northern Circuit-route, die volgens statistieken het minst populair is. De lange, panoramische Northern Circuit-route heeft twee mogelijke startpunten: sommige touroperators starten aan de noordzijde van de Kilimanjaro, terwijl andere vanuit het westen beginnen. In het eerste geval trekken reizigers niet over het plateau, maar zien zij het wel terwijl zij rond de Kibo-vulkaan lopen.

Ten oosten van het plateau liggen twee kampen met vergelijkbare namen: Shira Camp en Shira 2 Camp. Beide ontvangen klimmers op de Lemosho-route en de Northern Circuit-route op weg naar Uhuru Peak (hoogte: 5.895 meter); Shira 2 dient daarnaast als stopplaats voor wie de Machame-route kiest. Vanaf daar gaat de route verder naar de imposante Lava TowerDe Lava Tower is een markante vulkanische formatie en een belangrijk herkenningspunt op de klimroutes van de Kilimanjaro, met indrukwekkende uitzichten over het omringende landschap. De hoogte bedraagt ongeveer 4.600 meter. Lava Tower is een geliefde plek onder reizigers en trekt voortdurend klimmers aan door zijn opvallende vorm. en vervolgens, via de schilderachtige Southern Circuit, af naar Barranco Camp.

Zo wordt duidelijk waarom op de Kilimanjaro zoveel verschillende elementen de naam Shira dragen. Opmerkelijk genoeg stond het plateau zelf niet altijd onder deze naam bekend; historische bronnen vermelden ook andere benamingen.

Bijzondere verhalen uit de eerste verkenningen

Toen de eerste Europese ontdekkingsreizigers de Kilimanjaro beklommen, waren de landschapselementen die zij tegenkwamen nog niet officieel benoemd. De Duitse botanicus Georg-Ludwig August Volkens, die begin jaren 1890 15 maanden lang de Kilimanjaro bestudeerde, noemde het plateau bijvoorbeeld simpelweg het 'zijplateau', omdat het aan Kibo grenst. Op zijn kaart uit 1897 noteerde hij 'Seitenplateau', wat zich laat vertalen als 'zijplateau'.

Zoals op de kaart te zien is, is deze niet erg nauwkeurig. Een halve eeuw later bestudeerde de Britse wetenschapper George Salt de aantekeningen en kaart van Volkens en wees hij erop dat het gebied ten noordwesten van de centrale kegel van Kibo op de weergave van de botanicus belachelijk klein leek. In werkelijkheid werd Georg Volkens tijdens de expeditie vergezeld door cartograaf Carl Lent. Lent was van plan om, op basis van nauwgezette voorbereiding, een volledige en gedetailleerde kaart van de Kilimanjaro te maken, wat het project bijzonder betekenisvol maakte.

In september 1894 vertrokken Lent en andere expeditieleden naar Rombo, ten zuidoosten van de Kilimanjaro. In deze periode onderdrukten Duitse militaire troepen, die het Duitse Keizerrijk in de regio vertegenwoordigden, op gewelddadige wijze opstanden van lokale leiders die zich tegen het koloniale gezag verzetten. Als reactie op deze repressie groeide de weerstand onder de inheemse bevolking. Krijgers uit Rombo vielen de groep van Lent aan en doodden 15 mensen, onder wie de 26-jarige geoloog Karl Lent.

Door deze tragedie bleef het in kaart brengen van de Kilimanjaro onvoltooid. Pas 18 jaar later maakten de Duitse ontdekkingsreizigers Fritz Klute en Eduard Oehler de eerste gedetailleerde en nauwkeurige kaart. Ter nagedachtenis aan Carl Lent gaven zij de vallei tussen het plateau en Kibo zijn naam; tegenwoordig staat deze bekend als 'Lent’s Hills'.

Na Volkens en Lent werd het plateau verkend door de Duitse reiziger Hans Meyer, die bekendstaat als de eerste persoon die de hoogste top van de Kilimanjaro, Uhuru, bereikte. Meyer betrad het plateau vanuit het noordoosten en rustte uit in een grot die bekendstond als Galuma, genoemd naar een lokale leider die was gevlucht en had rondgezworven.

Opvallend is dat de naam Galuma in verschillende bronnen voorkomt, soms in enkelvoud en soms in meervoud. In die tijd had het plateau nog geen naam, waardoor Meyer het in zijn aantekeningen aanduidde als het Galuma-plateau. Ook geografen Eduard Oehler en prof. dr. Fritz Jaeger gebruikten deze naam. Vanaf 1920 raakte de naam Shira-plateau echter steeds breder in gebruik, en inmiddels is dit de standaardbenaming op kaarten en in andere bronnen.

Waar ligt het Shira-plateau?

Het plateau ligt 340 kilometer ten zuiden van de evenaar. Als onderdeel van het vulkanische Kilimanjaro-massief bevindt Shira zich in Noord-Tanzania, dicht bij de grens met Kenia.

Hoe ziet het landschap van Shira eruit?

Shira is een relatief vlak plateau op de westelijke schouder van het Kilimanjaro-massief, met een oppervlakte van 62 vierkante kilometer. Het hoogteverschil van oost naar west blijft binnen een halve kilometer. Met andere woorden: zodra u naar het plateau bent gestegen en eroverheen trekt, zijn de hoogteverschillen beperkt.

De gemiddelde hoogte van het plateau bedraagt ongeveer 3.600 meter boven zeeniveau. Wanneer alle hoge punten worden meegerekend, varieert de hoogte van 3.500 tot 3.962 meter.

Dit uitgestrekte gebied is een rotsachtige vlakte met talrijke opvallende keien van uiteenlopende grootte. Het grootste deel van het plateau is begroeid. Ten noorden van het plateau liggen moerassige zones met stilstaand zoet water en talloze beekjes die naar de noordelijke hellingen van de berg stromen.

In het noordelijke deel van Shira liggen talloze stukken obsidiaan, een glasachtig vulkanisch materiaal. De lokale bevolking gebruikte dit materiaal om pijlpunten te maken; in de grotten van het plateau zijn obsidiaan pijlpunten gevonden. Een van de vroegste vermeldingen hiervan kwam van entomoloog George Salt, in een artikel voor The Geographical JournalThe Geographical Journal is het tijdschrift van de Royal Geographical Society in Londen, opgericht in 1831. Het verschijnt elk kwartaal, wordt als academisch beschouwd en is peer-reviewed door wetenschappers. in 1951. Opmerkelijk genoeg zijn de oudste obsidiaan werktuigen vuistbijlen die in het naburige Kenia zijn gevonden.

De aanwezigheid van cultuurhistorische voorwerpen in zo’n kaal, hooggelegen gebied, waar nooit permanente nederzettingen zijn geweest, roept vanzelf vragen op. Waarschijnlijk reisden de lokale Chagga tussen dorpen op verschillende hellingen van de berg, via paden die over het plateau liepen. Dr. Balletto, lid van de Kilimanjaro Mountain Club, noteerde in 1965 in een kort artikel voor het tijdschrift van de club dat Chagga-clans in de 19e en 20e eeuw handel dreven. Volgens verslagen ontmoetten leden uit verschillende dorpen elkaar in de grotten op het plateau en brachten zij waardevolle goederen mee om te ruilen. Ook onderzoeker Kathleen M. Stahl vermeldt dit in haar boek History of the Chagga People of Kilimanjaro.

Welke toppen en heuvels liggen rond het plateau?

Het plateau wordt aan de west- en zuidzijde omgeven door rotsachtige formaties. In het westen vormt de Shira Ridge de begrenzing, terwijl in het zuiden een reeks afzonderlijke verheffingen ligt, waarvan de Shira Cathedral de meest markante is. Deze stenen rug doet zijn naam eer aan: hij rijst op boven de klif aan de zuidelijke rand van de ingestorte krater van de Shira-vulkaan en lijkt daadwerkelijk op de ruïne van een kathedraal, compleet met steunberen en een centrale spits.

Shira Cathedral

Op sommige oudere kaarten werd de Shira Cathedral aangeduid als de Dome, wat voortkomt uit een vertaalfout van het Duits naar het EngelsOorspronkelijk werd de Kilimanjaro verkend door Duitse wetenschappers, omdat het vasteland van het huidige Tanzania deel uitmaakte van het Duitse Keizerrijk. Na de nederlaag van het keizerrijk in de Eerste Wereldoorlog kwam het gebied onder Brits bestuur, waardoor meer Britse ontdekkingsreizigers naar de Kilimanjaro kwamen. Bij het maken van nieuwe kaarten werden sommige toponiemen rechtstreeks uit het Duits vertaald, zonder rekening te houden met historische details. Daardoor ontstonden fouten die tot op de dag van vandaag voortbestaan.. Het Duitse woord “Dom” vertaalt inderdaad naar Dome, maar de term “Shira Dome” die op sommige kaarten voorkomt, is onjuist. De rotskam doet eerder denken aan een kathedraal dan aan een koepel. Daarentegen zou het bovenste deel van de naburige Kibo-vulkaan wél als een koepel kunnen worden beschreven. Dergelijke vertaalfouten uit het Duits kunnen verwarrend zijn; verderop bespreken we nog een voorbeeld.

De hoofdtop van Cathedral Point reikt tot 3.872 meter boven zeeniveau. Deze top is een geliefd eindpunt van acclimatisatiewandelingenEen acclimatisatiewandeling is een dagtocht naar een grotere hoogte dan het kamp waar u de nacht doorbrengt. Zulke wandelingen worden tijdens bergexpedities aanbevolen voor een betere acclimatisatie en om symptomen van hoogteziekte te helpen voorkomen. voor bergbeklimmers die via het plateau de Kilimanjaro beklimmen. Het is bovendien een uitzonderlijk mooie plek, met op heldere dagen schitterende uitzichten over het plateau zelf en de vlaktes onder de zuidelijke hellingen van de berg. De klim naar Cathedral Point Shira Peak is de inspanning meer dan waard.

Ten westen van Cathedral Point staat de solitaire Shira Needle, terwijl in het oosten East Shira Hill ligt. Beide formaties zijn opvallend en verdienen eveneens vermelding.

De Shira Ridge

De westelijke grens van het Shira-plateau wordt gevormd door de Shira Ridge, met twee opmerkelijke toppen: Klute Peak en Johnsell Point. Klute Peak is vernoemd naar de Duitse ontdekkingsreiziger Fritz Klute, die in 1912 samen met Eduard Oehler voor het eerst het hoogste punt van de Mawenzi-vulkaan beklom. Daarna verkenden de wetenschappers Shira en brachten zij alle landschapselementen die zij tegenkwamen in kaart.

Noch Cathedral Point noch Klute Peak is het hoogste punt van het plateau. De hoogste top is Johnsell Point, op 3.962 meter boven zeeniveau. Ook deze top ligt op de Shira Ridge.

Platz Peak/Cone Place

Op veel kaarten staat nog een opvallend landschapselement op Shira, dat waarschijnlijk ontstond als gevolg van de laatste uitbarstingen van de oude vulkaan. Het wordt vaak Cone Place genoemd. Ook dit is een veelvoorkomende fout die verband houdt met de geschiedenis van het vroege onderzoek op de Kilimanjaro en een onjuiste vertaling van het Duits naar het Engels. Op oude Duitse kaarten staat het aangeduid als “Platzkegel” of “Platz Kegel”. De Britten vertaalden het woord “Platz” als “place”, wat resulteerde in “Cone Place”.

In werkelijkheid is Platz een achternaam. In 1898 keerde pionier en klimmer Hans Meyer terug naar de Kilimanjaro voor een nieuwe expeditie, vergezeld door bergbeklimmer en kunstenaar Ernst Heinrich Platz, die een grote liefde voor bergen had. Tijdens die expeditie maakte Platz talrijke schetsen en foto’s van de Kilimanjaro, waarvan er later veel werden gebruikt als illustraties in Meyers boek over het beklimmen van het dak van Afrika.

Het hoogste punt van de kegelvormige top werd ter ere van hem Platz Peak genoemd en ligt op 3.840 meter. De Britse wetenschapper George Salt was de eerste die de kaarten corrigeerde. Toch wordt het landschapselement ook vandaag nog vaak aangeduid als “Platz Cone”.

Lent Hills en Lent Valley

Zoals eerder genoemd, deed de jonge Duitse geoloog Carl Lent in 1893–94 uitgebreid onderzoek op de Kilimanjaro. Hij was van plan belangrijke cartografische studies van de berg uit te voeren. Helaas kwam er tragisch vroeg een einde aan zijn leven toen een groep Chagga-krijgers uit Rombo zijn expeditie aanviel, waarbij meerdere leden omkwamen, onder wie Lent zelf.

Tegenwoordig tonen kaarten van het plateau heuvels die naar Carl Lent zijn vernoemd. Ze staan bekend als de Lent Hills of de Lent Group. De heuvels reiken tot ongeveer 4.800 meter boven zeeniveau, waardoor ze tijdens neerslag met sneeuw bedekt kunnen raken. Op zulke dagen zijn de besneeuwde heuvels vanaf de Keniaanse zijde rechts van Kibo te zien. Tussen deze heuvels en de hellingen van Mount Kibo ligt een brede vallei, eveneens vernoemd naar deze vroege Kilimanjaro-onderzoeker.

Carl Lent ligt begraven op de zuidelijke hellingen van de Kilimanjaro, op de voormalige Duitse militaire begraafplaats in Marangu. Zijn graf bevindt zich op het terrein van de huidige lerarenopleiding langs de weg naar de Marangu-poorten.

Veelgestelde vragen over het Shira-plateau

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen