52 redenen 
Gratis pdf 
Bericht via WhatsApp 
Gratis gesprek plannen 
Over Tanzania De natuur van de Kilimanjaro is werkelijk bijzonder. Een van de meest opmerkelijke kenmerken is de hoogste boom van Afrika, die op de hellingen van de berg groeit.
In dit artikel leest u tot welke soort deze boom behoort, waar hij precies staat en hoe u hem zelf kunt zien. Ook kijken we naar andere reusachtige bomen wereldwijd, waaronder de hoogste boom ter wereld.
Wie ontdekte de hoogste boom van Afrika?
In 2016 maakte een onderzoeksteam onder leiding van Andreas Hemp van de Universiteit van Bayreuth in Duitsland de ontdekking bekend van de hoogste bekende boom van Afrika. Deze reus is 81,5 meter hoog, heeft een diameter van 2,55 meter en wordt geschat op . Meer details over deze opmerkelijke boom zijn te vinden in het rapport van de auteurs. Bomen van deze soort hebben buiten Afrika geen algemeen gangbare namen; daarom is hij vooral bekend onder zijn wetenschappelijke naam, Entandrophragma excelsum, wat in het Latijn zoveel betekent als "hoge Entandrophragma".
De indrukwekkende afmetingen van E. excelsum, waardoor de soort tot de hoogste boomsoorten ter wereld wordt gerekend, worden door wetenschappers toegeschreven aan het gunstige klimaat en de mineraalrijke vulkanische bodem van de Kilimanjaro. De boom werd ontdekt op de zuidelijke helling in Tanzania. Deze zijde van de Kilimanjaro wordt omringd door een gordel van tropisch regenwoud, waar de recordboom gedijt in een van de rivierdalen.
Ongeveer 20 jaar geleden ontdekte Andreas Hemp in dit gebied een groep bomen die sterke kanshebbers waren voor de titel van hoogste boom van Afrika. Nauwkeurige metingen waren destijds echter niet mogelijk. Pas in 2016 keerden wetenschappers terug met de benodigde apparatuur. Met een laserafstandsmeter maten zij de hoogste boom exact op 81,5 meter en vestigden daarmee een nieuw record.
De bomen in dit gebied worden doorgaans zelden hoger dan 65 meter. De enige uitzondering was een boom van een geïntroduceerde soort, de Australische Sydney blue gum (Eucalyptus saligna). Onder dergelijke eucalyptusbomen in Zuid-Afrika werd het record gehouden door een boom van precies 81,5 meter hoog, maar die stierf in 2006. Vermeldenswaardig is dat E. excelsum de inheemse soort is, die uitsluitend in tropisch Afrika groeit.
Wat weten we over Entandrophragma excelsum?
Vóór de recente ontdekking werd aangenomen dat bomen van deze soort niet hoger werden dan 55 meter. Op deze uitzonderlijke plek op de zuidelijke hellingen van de Kilimanjaro begint de hoogte van de tien hoogste Entandrophragma excelsum-bomen echter al bij 59 meter. Het is alsof het dak van Afrika, zoals de Kilimanjaro vaak wordt genoemd, deze bomen heeft geholpen zulke recordhoogten te bereiken.
Deze bomen komen ook voor in aangrenzende regio's, waaronder Uganda, Rwanda, Burundi, de Democratische Republiek Congo, Zambia en Malawi. Ze gedijen in bergbossen tot op 2.150 meter boven zeeniveau. De volgende kenmerken onderscheiden exemplaren van deze soort.
Het gaat om een grote loofboom met korte bladeren, maar met massieve takken en een breed uitwaaierende kroon. Het hout is matig licht, met een gemiddelde dichtheid van 460 kg/m³ bij 12 °C, vergelijkbaar met vurenhout. Door de sterkte van het hout, de neiging om tijdens het drogen aanzienlijk te vervormen en andere eigenschappen is het minder aantrekkelijk voor grootschalige houtkap. Bovendien vermindert de zeldzaamheid van de boom zijn commerciële aantrekkelijkheid in vergelijking met andere bronnen van Afrikaans mahonie. Vaker wordt hij gebruikt als natuurlijke schaduw voor gewassen zoals koffieplantages, of gekapt als brandhout. Volgens de meest recente rapporten wordt E. excelsum momenteel niet als bedreigde soort geclassificeerd. Wetenschappers raden echter dringend aan de grenzen van het Kilimanjaro Nationaal Park uit te breiden, zodat het gebied waar deze bomen groeien wordt opgenomen en beter beschermd.
Overigens is de gemiddelde hoogte van deze soort slechts 45 meter. De recordhoogte van de bomen op de Kilimanjaro is het resultaat van meerdere factoren die samenkomen. Ze konden groeien zonder parasitaire lianen, hadden weinig concurrentie in de vallei en profiteerden van de vruchtbare vulkanische bodem.
Wetenschappers schatten dat er op de Kilimanjaro ongeveer 1.100 grote Entandrophragma excelsum-bomen staan, een relatief klein aantal. Waarschijnlijk waren het er meer voordat de houtkap op de berghellingen toenam. Gelukkig zijn de reuzen van de Kilimanjaro inmiddels relatief veilig, omdat de vallei onlangs is aangewezen als beschermd gebied.
De bewoners van het dichtstbijzijnde dorp hebben een pad naar de boom aangelegd en onderhouden het zorgvuldig. Zodra we hoorden dat de boom niet ver van Moshi stond, vertrokken we zonder uitstel. De kans om dit natuurwonder met eigen ogen te zien maakte ons oprecht nieuwsgierig.
Onze tocht naar de recordboom
We kwamen per aan in het dorp Tema, gelegen in Mbokomu in het district Moshi, hoog op de hellingen van de Kilimanjaro. Het was april en delen van de weg waren weggespoeld, waardoor we een stuk te voet moesten afleggen.
De dorpsoudste verwelkomde ons. Hij onderhoudt persoonlijk het pad dat aan de rand van het dorp begint en tegen de helling omhoog het bos in slingert. Een bord gaf aan dat de hoogste boom van Afrika vanaf dit punt bijna 2 kilometer verderop staat.
We begonnen onze tocht over het smalle pad, dat afwisselend omhoog en omlaag kronkelde. Dichte vegetatie omsloot ons: omdat er maar weinig bezoekers komen, raakt het pad vaak overwoekerd. Terwijl we liepen, gebruikte de dorpsoudste een pangá, een lokaal type machete, om de route voor ons vrij te maken. Af en toe hakte hij met dezelfde pangá snel treden in de grond, omdat de regen het pad had weggeslagen.
Onderweg kwamen we enorme bananenbomen tegen. Het diepe gegrom van colobusapen – zwart-witte primaten met pluimstaarten – galmde door het bos. Soms zagen we vogels boven de boomkronen schieten, al konden we de soorten niet identificeren. Het pad was smal en glibberig, met links een steile afgrond, waardoor we onze aandacht vooral op onze voeten richtten. Gelukkig kwamen we geen slangen tegen, al zagen we wel veel duizendpoten op de grond.
Naarmate we de vallei naderden, kruiste het pad meerdere smalle maar snelstromende bergbeekjes. We staken ze over door op stenen te stappen, waarvan onze gids er enkele attent voor ons had verlegd. Het begon te regenen, zoals gebruikelijk is in deze tijd van het jaar. We raakten volledig doorweekt en moesten soms op handen en knieën – of zelfs op ons achterwerk – over de gladde, natte klei naar beneden glijden, waardoor we er behoorlijk verfomfaaid uitzagen. Bij de rivier haalden lokale jongens ons in, met een paar paraplu's om ons tegen de stortregen te beschermen.
De tocht duurde ongeveer een uur per enkele reis. Toen zagen we eindelijk deze Tanzaniaanse reus. Het was lastig om zijn hoogte volledig te bevatten, omdat we werden omringd door andere torenhoge bomen, waarvan de kronen boven ons in elkaar grepen. We moesten de dorpsoudste op zijn woord geloven dat dit de recordhouder was. We omhelsden de boom en maakten foto's van dit natuurwonder; ondanks de regen was de trekking door het bos het zonder twijfel waard. Vaarwel, mkukusu! Dat is de Swahili-naam voor deze boomsoort.
Hoe kan ik de hoogste boom van Afrika zien?
Als u een reis naar Tanzania plant, of dat nu is voor een Kilimanjaro-beklimming of voor een safari in de nationale parken, is het de moeite waard om een aparte dag vrij te houden voor een bezoek aan de E. excelsum. De excursie duurt ongeveer 2 uur en vindt plaats in het tropische bergregenwoud op de hellingen van de Kilimanjaro. Reken daarnaast extra tijd voor de heen- en terugreis naar het startpunt. De totale duur van het uitstapje hangt af van de afstand tot uw accommodatie.
Plan uw bezoek aan de Entandrophragma excelsum tijdens het "droogseizoen", dus niet in april, mei, november en december. Een andere excursie van Altezza Travel kan altijd aan uw programma worden toegevoegd.
Andere recordbomen in Afrika
Ook andere opmerkelijke Afrikaanse bomen houden records op uiteenlopende kenmerken.
Wat is de breedste boom van Afrika?
In de Limpopo-provincie in Zuid-Afrika valt een baobab (Adansonia digitata) met de naam Sagole op als de dikste boom van het continent. Met een stamdiameter van 10,5 meter en een omtrek van bijna 33 meter zouden ongeveer 20 mensen nodig zijn om hem met uitgestrekte armen te omvatten. Koolstofdatering plaatst zijn leeftijd tussen 800 en 900 jaar. Hoe indrukwekkend dat ook is, het is niet het hoogste leeftijdsrecord voor baobabs. De oudst bekende baobab werd geschat op ongeveer 2.500 jaar. De recordhouder, de Panke-baobab, stierf echter in 2011, waardoor de titel van oudste boom nu aan een andere soort toebehoort.
Wat is de oudste boom van Afrika?
In Marokko, in Noord-Afrika, wordt een taxus (Taxus baccata) beschouwd als de oudste boom van het continent, met een geschatte leeftijd van 2.374 jaar, plus of min 50 jaar. Taxussen staan bekend om hun lange levensduur; sommige schattingen suggereren dat ze 4.000 tot 5.000 jaar oud kunnen worden. Deze soort is wijdverspreid in Europa, waar hij uitgebreid is bestudeerd.
Overigens zijn vrijwel alle delen van de taxus giftig. Er zijn veel gedocumenteerde gevallen van dieren die de bladeren aten en kort daarna aan vergiftiging stierven. De bladeren zijn naaldvormig en 50 gram geldt als een dodelijke dosis voor mensen. Er is zelfs een geval vastgelegd waarbij iemand zaagsel van een taxus inademde, met de dood tot gevolg. Wees dus voorzichtig als u op zoek gaat naar de oudste boom van het Afrikaanse continent.
Welke boom is de hoogste ter wereld?
Eerder bespraken we de Seven Summits – de hoogste bergen van elk continent. Nu richten we ons op de hoogste bomen ter wereld. Antarctica slaan we over, omdat dit meest zuidelijke continent momenteel geen bomen heeft. Onderzoek heeft echter aangetoond dat Antarctica in het verleden met bossen bedekt was en een rijke variatie aan plantensoorten kende.
De Entandrophragma excelsum van 81,5 meter, die op de Kilimanjaro groeit, hebben we al geïntroduceerd. Binnen de lijst van hoogste bomen ter wereld staat hij relatief laag. Nu kijken we naar de andere recordhouders en naar de boom die de titel van hoogste op aarde draagt.
De Europese Karri Knight
In Portugal, in een van de valleien van de regio Centro, groeit Eucalyptus diversicolor, algemeen bekend als karri. Hoewel deze soort van nature voorkomt in West-Australië, is hij ook in andere regio's ingeburgerd, waaronder Afrika. Aan het einde van de 19e eeuw werden enkele jonge bomen geplant in het Portugese nationale bos van Vale de Canas; de recordboom is daardoor inmiddels ongeveer 150 jaar oud. De hoogste eucalyptus, handmatig gemeten, bereikt een hoogte van 72,9 meter. Lasermetingen leveren iets andere cijfers op, maar plaatsen deze Europese reus nog altijd aan de onderkant van de lijst.
Het indrukwekkende Portugese exemplaar staat bekend als de "Karri Knight". In zijn oorspronkelijke leefgebied in Australië krijgt het toerisme een duidelijke impuls door de markante aanwezigheid van deze hoge eucalyptusbomen, die het landschap domineren. Ook in Portugal willen veel bezoekers deze majestueuze bos-"ridder" graag zien.
De faveira van Zuid-Amerika
In Brazilië, op de grens tussen de deelstaten Pará en Amapá, groeit Dinizia excelsa, ook bekend als angelim of faveira. Deze bomen staan diep in het dichte Amazone-regenwoud, waardoor ze moeilijk bereikbaar zijn. Wetenschappers zagen voor het eerst vanuit een vliegtuig boven het bos een groep uitzonderlijk hoge bomen. Nadat zij een expeditie hadden georganiseerd, maten ze deze opmerkelijke bomen en bleek dat de hoogste ervan een recordhoogte van 88 meter bereikte. Daarmee is hij slechts 5 meter lager dan het Vrijheidsbeeld.
De leeftijd van deze Braziliaanse reus wordt geschat op 400 tot 600 jaar. Dinizia excelsa komt van nature voor in de tropische bossen van Brazilië, Suriname en Guyana. Hoewel het Amazone-regenwoud te maken heeft met grootschalige ontbossing en de cijfers stijgen, blijft deze specifieke boom beschermd door de afgelegen en ontoegankelijke ligging.
De Australische Centurion
We gaan naar de Australische eilandstaat Tasmanië, waar de opvallende zuilvormige bomen die bekendstaan als Eucalyptus regnans goed gedijen. De hoogste van deze bomen, gelegen in een lokaal bosreservaat, werd in 2008 ontdekt. Forestry Tanzania gaf hem de naam Centurion, een verwijzing naar de benaming voor Romeinse legercommandanten die eenheden van honderd soldaten leidden, en naar het Latijnse woord centum, dat "honderd" betekent. Opmerkelijk genoeg is Centurion bijna honderd meter hoog: exact 100,5 meter. Daarmee is hij 4,5 meter hoger dan de Big Ben.
Deze meting maakt Centurion tot de hoogste eucalyptusboom ter wereld. Helaas zijn Eucalyptus regnans-bomen kwetsbaarder voor brand dan andere eucalyptussoorten. In 2019 trok een bosbrand door het woud en vernietigde twee andere reuzenbomen in de buurt van de recordhouder. Gelukkig overleefde Centurion, al liep hij wel schroeischade op.
Vermeldenswaardig is dat wetenschappers vermoeden dat de hoogste ooit gemeten boom een mountain ash was, bekend als de Ferguson Tree. Naar verluidt was hij 132,6 meter hoog; hij werd in Victoria, Australië, ontdekt door boswachter William Ferguson en in 1872 gemeten. Tegenwoordig beschouwen velen de meetgegevens echter als twijfelachtig. Toch verwijzen documenten van de Victoria Forest Service naar exemplaren die 140 meter hoog waren. Hoewel we deze rapporten niet kunnen verifiëren, is één ding duidelijk: voordat menselijke activiteit toenam, groeiden er op aarde veel meer torenhoge bomen.
De Aziatische cipres
Een van de indrukwekkendste kloven ter wereld ligt in China: de Yarlung Tsangpo Grand Canyon. Hier snijdt de machtige Brahmaputra-rivier door het Tibetaans Plateau, verzamelt water uit de Himalaya en vormt schitterende watervallen. Binnen het nationale reservaat gedijen torenhoge Himalayacipressen (Cupressus torulosa), die de kalkstenen kliffen van het gebied verkiezen.
In 2023 werd hier een uitzonderlijk hoge cipres ontdekt, met een hoogte van 102,3 meter. De leeftijd van deze reus is niet nauwkeurig vastgesteld, maar wordt geschat op minstens 400 jaar. Mogelijk wordt het record binnenkort bijgesteld, omdat dergelijke records geregeld worden verbroken.
Hyperion, de reus van Noord-Amerika
Tot slot komen we bij de hoogste boom die ooit op onze planeet is ontdekt en betrouwbaar is gemeten: de kustmammoetboom, wetenschappelijk bekend als Sequoia sempervirens. In het Engels wordt hij vaak redwood genoemd vanwege de diepe rode kleur van de bast wanneer die wordt verwijderd. Opmerkelijk is ook zijn uitzonderlijk dikke bast, die tot 30 centimeter kan worden.
De hoogste redwood in de Verenigde Staten staat in Redwood National Park en is bijna 116 meter hoog. Deze boom heeft een naam: Hyperion. De leeftijd van deze superreus wordt geschat op 600 tot 800 jaar.
Deze reusachtige boom zien is bijzonder lastig. De reden is dat hij wordt beschermd tegen vertrapping door bezoekers. De exacte locatie van Hyperion wordt geheimgehouden; wie hem benadert, riskeert niet alleen een hoge boete, maar ook een gevangenisstraf.
Hyperion ontsnapte in de jaren 1970 ternauwernood aan houtkap, toen het gebied nog geen beschermd reservaat was. Omdat de aanwijzing van het bos als beschermd gebied op handen was, haastten houthakkers die van de plannen van de overheid hadden gehoord zich om zoveel mogelijk redwoods te kappen, dag en nacht. Tegen de tijd dat het gebied tot nationaal park werd uitgeroepen, waren ze op slechts enkele tientallen meters van Hyperion gestopt.
Als er iets met Hyperion zou gebeuren, zou zijn titel kunnen worden overgenomen door een van de naburige redwoods. Een van deze bomen kan in de loop der tijd uiteindelijk hoger worden. Een van de kanshebbers is de redwood met de naam Helios, die sneller groeit.
De lijst met hoogste bomen wordt van tijd tot tijd bijgewerkt. Als u informatie heeft over nieuwe kanshebbers voor deze positie op een bepaald continent, laat dan een reactie achter of schrijf ons; dan werken we het artikel dienovereenkomstig bij.
Alle content op Altezza Travel wordt samengesteld op basis van deskundige inzichten en grondig onderzoek, in lijn met ons Redactioneel beleid.
Meer weten over reizen in Tanzania?
Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.
Kilimanjaro en andere bergen 
Safari's in Tanzania 
Over Altezza Travel 
Eilanden van Tanzania