Bijzondere feiten over het Serengeti Nationaal Park

Het Serengeti Nationaal Park maakt deel uit van het gelijknamige ecosysteem en behoort tot de bekendste beschermde natuurgebieden van Afrika, met een oppervlakte van bijna 15.000 vierkante kilometer. Bovendien is het het oudste nationale park van Tanzania: het werd opgericht in 1951 en in 1981 aangewezen als UNESCO-werelderfgoed. Eindeloze savannes, een uitzonderlijk rijke dierenwereld en bijzondere geologische verschijnselen – ze typeren de Serengeti. Door het park loopt de route van de grote migratie van de gnoes, en juist hier ontmoet u de beroemde Afrikaanse Big Five: olifanten, leeuwen, buffels, neushoorns en luipaarden.

In ons nieuwste artikel hebben we de meest fascinerende feiten over het Serengeti Nationaal Park verzameld.

Feiten over een van de oudste ecosystemen ter wereld

Het Serengeti-ecosysteem is een geografische regio in Tanzania. Het beschermde gebied beslaat ongeveer 30.000 vierkante kilometer en omvat onder meer het Serengeti Nationaal Park en verschillende andere reservaten. Dit ecosysteem behoort tot de oudste ter wereld en is van groot ecologisch belang. Er leeft een enorme verscheidenheid aan soorten, waaronder endemische soorten die nergens anders op aarde voorkomen.

1. Kopjes: een bijzonder geologisch verschijnsel

Bezoekers van het Serengeti Nationaal Park zien er een opmerkelijk geologisch verschijnsel: kopjes. Dit zijn oeroude kristallijne rotsen die door de bovenlaag van de bodem breken, waardoor granieten rotspartijen zichtbaar worden die enkele meters hoog oprijzen. Terwijl zachtere gesteenten eroderen, verschijnen grillige granietpieken, gevormd en verbrokkeld door harde wind en temperatuurschommelingen. Deze formaties, bekend als kopjes, bieden door de zon verwarmde rotsen waarop leeuwen graag rusten. Ze geven schaduw en vormen een strategisch uitkijkpunt, waar leeuwen kunnen ontsnappen aan de felle Afrikaanse zon en tegelijk hun omgeving in de gaten houden.

De kopjes zijn een kenmerkend element van het Serengeti-landschap en vormen groene oases te midden van uitgestrekte vlaktes. Ze bieden ruimte aan honderden plantensoorten en wemelen van insecten, hagedissen, slangen en kleine knaagdieren. Vaak zijn deze geologische formaties de beste plekken om leeuwen, cheeta's en luipaarden te zien die de hitte van de dag ontwijken.

2. De vulkaan Ol Doinyo Lengai

Vlak bij het Serengeti Nationaal Park ligt de vulkaan Ol Doinyo Lengai, een van de jongste en meest actieve vulkanen van Oost-Afrika. Bijzonder is dat hij carbonaatlava uitstoot, in tegenstelling tot de silica-rijke lava die kenmerkend is voor de meeste vulkanen. Dit zeldzame type lava, verrijkt met natrium en kalium, kan bij relatief lage temperaturen uitbarsten – tussen 500–600 °C. In plaats van het gebruikelijke helderrood oogt de lava donkerbruin of zwart; ze is uitzonderlijk vloeibaar en koel, en haar oorsprong blijft een wetenschappelijk raadsel.

Ol Doinyo Lengai rijst op tot 1.962 meter. De voedselrijke carbonaatlava stroomt vanaf de top naar de nabijgelegen vlaktes van de Serengeti en verrijkt daar de bodem. De Maasai, die van oudsher in dit gebied leven, vereren deze vulkaan als de "Berg van God".

Feiten over de wilde dieren van de Serengeti

Het exacte aantal dieren in het nationale park is moeilijk vast te stellen, omdat het grenst aan andere reservaten en wilde dieren vrij tussen de gebieden bewegen. Toch geven schattingen een indruk van de enorme biodiversiteit van de Serengeti.

Zo schatte het Tanzania Wildlife Research Institute (TAWIRI) de lokale olifantenpopulatie in 2020 op ongeveer 7.000 dieren, terwijl datzelfde jaar circa 60.000 buffels werden geteld. De Encyclopedia Britannica vermeldt dat er in het park ongeveer 3.000 leeuwen leven. De grootste bekendheid dankt het park echter aan de majestueuze grote migratie van de gnoes, die we hierna nader bekijken.

1. De grote migratie van de gnoes

Elk jaar vormen meer dan een miljoen gnoes, vergezeld door honderdduizenden zebra's en gazellen, immense kuddes die de weelderige vlaktes doorkruisen op zoek naar voedsel. Hun migratie volgt een grote lus met de klok mee, beginnend in het Serengeti Nationaal Park in Tanzania en doorlopend tot in het Maasai Mara-reservaat in Kenia. Deze tocht is vol gevaar, van verraderlijke rivieroversteken waar krokodillen wachten tot uitgestrekte gebieden waar roofzuchtige grote katachtigen de kwetsbare dieren in de kuddes volgen. Dit indrukwekkende natuurfenomeen herhaalt zich al duizenden jaren.

Tussen november en januari keert de migratie terug naar Tanzania: dieren uit het Maasai Mara-reservaat in Kenia trekken door het Serengeti Nationaal Park richting het Ngorongoro-natuurgebied. In februari en maart bewegen ze vooral door de zuidelijke Serengeti, waarna ze in april westwaarts trekken richting de Grumeti-rivier. Wanneer in Tanzania van mei tot juni het regenseizoen begint, blijven de kuddes westwaarts trekken en steken ze de Mbalageti- en Grumeti-rivieren over. In juli start het droogseizoen, waardoor de herbivoren noordwaarts gaan richting de Keniaanse grens, die ze doorgaans eind september bereiken. In oktober trekken sommige dieren opnieuw de Maasai Mara in, op zoek naar vers water en voedsel.

2. De Serengeti heeft de grootste leeuwenpopulatie ter wereld

De Serengeti kent een rijke biodiversiteit en ondersteunt een van de hoogste leeuwendichtheden ter wereld; schattingen geven aan dat er in het park ongeveer 3.000 leeuwen leven. Deze majestueuze dieren vormen troepen die doorgaans uit maximaal drie mannetjes en meerdere vrouwtjes bestaan, meestal met één dominant vrouwtje. Binnen de troep nemen de leeuwinnen vooral de rol van jagers op zich.

Tijdens de grote migratie van de gnoes profiteren de leeuwen van een overvloedige voedselbron, maar ook buiten de migratieperiode jagen ze op andere dieren, zoals buffels. Leeuwen kennen complexe en uiteenlopende vormen van communicatie, waaronder een breed scala aan geluiden, en hanteren een strikte sociale hiërarchie die de onderlinge verhoudingen binnen de troep bepaalt.

Een bezoek aan de Serengeti biedt een bijzondere kans om deze vorstelijke dieren in hun natuurlijke omgeving te observeren. Doordat de leeuwen gewend zijn aan menselijke aanwezigheid, trekken ze zich niet snel terug voor toeschouwers en ontstaan er indringende ontmoetingen met wilde dieren. Dankzij die nabijheid krijgen reizigers in het Serengeti Nationaal Park een diepere waardering voor de complexe sociale structuren en het gedrag van leeuwen in het wild.

3. Zwarte neushoorns in de Serengeti

De Serengeti is ook het leefgebied van de zwarte neushoorn, een van de meest iconische maar ernstig bedreigde diersoorten van Afrika. Dit grote savannezoogdier heeft zwaar geleden onder stroperij. Het World Wildlife Fund meldt dat de populatie zwarte neushoorns daalde van ongeveer 70.000 dieren in de jaren 1960 tot slechts 2.400 begin jaren 1990. Door beschermingsmaatregelen is hun aantal inmiddels gestegen tot ongeveer 5.000, maar de soort blijft ernstig bedreigd.

The Frankfurt Zoological Society (FZS)The Frankfurt Zoological Society (FZS) is een internationale natuurbeschermingsorganisatie, opgericht in 1858 en gevestigd in Frankfurt am Main, Duitsland. De organisatie voert initiatieven uit die gericht zijn op het behoud van biodiversiteit en de bescherming van wilde dieren en ecosystemen in beschermde gebieden wereldwijd. staat vooraan in de inspanningen om zwarte neushoorns te beschermen, vooral in het Moru Kopjes-gebied van de Serengeti. Parkrangers beschermen deze dieren nauwgezet en maken het sinds kort mogelijk om tegen betaling neushoorns te bekijken.

Feiten over de mensen van de Serengeti

De Serengeti is niet alleen ecologisch van groot belang, maar speelt in Tanzania ook een belangrijke culturele, sociale en economische rol. In de omliggende gebieden wonen de Maasai, een inheemse Afrikaanse bevolkingsgroep. Het nationale park trekt reizigers uit de hele wereld, wat lokale werkgelegenheid en nationale inkomsten stimuleert. De populariteit van het park helpt bovendien om wereldwijd aandacht te vestigen op het belang van natuurbescherming.

1. De Maasai-stam

De Maasai, een van de oudste stammen van Afrika, leven in nauwe harmonie met de natuur en grotendeels afgezonderd van de moderne beschaving. Zij behouden eeuwenoude gebruiken en spreken Maa, een taal die door ongeveer 15 etnische groepen wordt gedeeld. Hoewel Swahili en Engels de officiële talen van Tanzania zijn, zijn veel Maasai twee- of drietalig.

Hedendaagse vertegenwoordigers van deze stam leven van veeteelt; velen kunnen nog altijd niet lezen of schrijven, maar zijn vaardig met speren, bogen en andere soorten zelfgemaakte wapens. Tegenwoordig is er wel contact met de moderne wereld, maar slechts in beperkte mate: moderne gemakken worden niet te diep in de gemeenschap toegelaten, zodat hun traditionele levenswijze niet wordt ontwricht.

Wanneer u naar Tanzania reist, ziet u de Maasai in hun kenmerkende kleding en kunt u mogelijk ook enkele van hun rituelen observeren. In de grote steden hebben veel leden van de gemeenschap hun traditionele levensstijl achter zich gelaten op zoek naar inkomsten; zij verdienen nu geld door met toeristen op de foto te gaan en souvenirs te verkopen.

2. Hollywoodsterren bezoeken de Serengeti

Het Serengeti Nationaal Park is een van die legendarische plekken op aarde die zowel gewone reizigers als de internationale celebrity-elite aantrekken. In 2006 vierde het beroemde paar Will Smith en Jada Pinkett-Smith er hun huwelijksverjaardag. Ze verbleven in een luxe hotel in de particuliere Singita Grumeti Reserves.

Later, in 2011, bezochten Angelina Jolie en Brad Pitt de Serengeti. Ze werden tijdens een safari gezien, precies in de periode van de grote migratie. In datzelfde jaar kwam Hollywoodacteur Leonardo DiCaprio, ook actief als milieuvoorvechter, naar Tanzania en bezocht hij de Serengeti om persoonlijk onderzoek te doen naar de verwoestende gevolgen van stroperij en de illegale handel in wilde dieren. Daarna schonk DiCaprio één miljoen dollar aan het Grumeti Fund, een organisatie die zich inzet voor de bescherming van de wilde dieren van de Serengeti.

In 2019 kreeg het park bezoek van de Britse reiziger en tv-presentator Bear Grylls, algemeen bekend als presentator van het populaire Discovery Channel-programma "Man vs. Wild". Grylls woonde een evenement bij dat geld inzamelde voor het herstel van populaties bedreigde diersoorten. Als onderdeel van de fondsenwervingscampagne nam hij deel aan een 24-uurs survivaluitdaging in het park en haalde hij meer dan $800.000 op.

3. Koninklijke gasten

De Serengeti oefent ook aantrekkingskracht uit op leden van het Britse koningshuis. Zo bezochten William en Harry het gebied in 1991 samen met hun vader en moeder, prinses Diana.

In 2018 bezocht de hertog van Cambridge Tanzania in zijn rol als president van United for Wildlife en beschermheer van Tusk Trust, voorafgaand aan de Illegal Wildlife Trade Conference die dat jaar door de Britse regering werd georganiseerd.

Feiten over natuurbescherming in de Serengeti

Het unieke Serengeti-ecosysteem vormt een essentieel natuurlijk erfgoed voor de wereldgemeenschap. Het behoud van de populaties wilde dieren in dit gebied is niet alleen voor Tanzania, maar voor heel Afrika een prioriteit. Naar schatting sterven er jaarlijks ongeveer 100.000 dieren in het Serengeti-ecosysteem. Beschermingsinitiatieven blijven daarom hoog op de agenda van de overheid staan. De basis daarvoor werd al in de jaren 1960 gelegd door Bernhard Grzimek.

1. Bernhard Grzimek en zijn zoon Michael: "Serengeti Shall Not Die"

"Serengeti Shall Not Die" is een mijlpaal in de geschiedenis van de Serengeti en van Afrika als geheel. De auteur, Bernhard Klemens Maria Grzimek, was een Duitse zoöloog en reiziger die lange tijd directeur was van de dierentuin van Frankfurt. Samen met zijn zoon Michael, die tijdens de opnames tragisch om het leven kwam, maakte hij de documentaire film en later een boek met dezelfde titel. In 1960 ontving de film een Oscar voor beste documentaire.

Waarom zijn deze film en dit boek zo belangrijk voor de geschiedenis van Tanzania en in het bijzonder van de Serengeti? Alles begon toen Afrika, na vele jaren van isolement, in de 20e eeuw eindelijk toegankelijk werd voor de rest van de wereld. De ontwikkeling van de luchtvaart opende het continent voor de toen al ver ontwikkelde westerse landen, die eerst met oorlogen kwamen en daarna met koloniale regimes, met ernstige schade aan de ongerepte natuur tot gevolg.

Jagers, stropers en smokkelaars voerden van hieruit tonnen huiden, hoorns, slagtanden en krokodillenleer uit. Daardoor begonnen de populaties van veel dieren in catastrofaal tempo af te nemen. Bernhard Grzimek besloot een einde te maken aan deze verwoesting en zette alles op alles om de biodiversiteit van het continent te redden.

Na de oorlog werd Grzimek benoemd tot directeur van de dierentuin van Frankfurt, die op dat moment vrijwel volledig was verwoest. Aanvankelijk reisde hij samen met zijn jongere zoon naar Afrika om dieren voor de dierentuin te kopen. Maar toen de wetenschapper de schokkende taferelen zag die zich in de voorheen ongerepte gebieden afspeelden, was hij ontzet.

Samen met Michael startte hij een grootschalige campagne om de populaties wilde dieren te redden. Grzimek overlegde met de regeringen van jonge Afrikaanse landen, nam actief deel aan de oprichting van nationale parken, ontwikkelde de toeristische sector en zorgde voor technische uitrusting voor natuurbescherming. Bijna al zijn inkomsten uit boeken en films investeerde hij in een fonds ter bescherming van bedreigde dieren. Samen met zijn zoon verrichtte hij bovendien omvangrijk wetenschappelijk werk. Vliegend in een klein vliegtuig boven het continent brachten zij de migratieroutes van dieren in kaart, zodat de grenzen van nationale parken op de juiste manier konden worden vastgesteld.

In "Serengeti Shall Not Die" beschreef Grzimek de bijzondere Afrikaanse dieren en het leven en de gebruiken van lokale stammen. Het boek werd vertaald in 30 talen en de totale oplage liep op tot tientallen miljoenen exemplaren. Maar de belangrijkste missie van dit werk was het vestigen van publieke aandacht op het probleem van natuurbescherming, dat monumentale proporties aannam. Daarin slaagden de auteurs op briljante wijze.

Vandaag kunnen we genieten van de wilde, ongerepte natuur van de Afrikaanse savanne en haar indrukwekkende dierenwereld, voor een groot deel dankzij de inspanningen van Bernhard en Michael Grzimek.

2. Serengeti De-Snaring Project

Stroperij is een groot probleem voor de Serengeti, net als voor heel Afrika. Het vormt nog altijd een ernstige bedreiging voor het voortbestaan van olifanten, neushoorns en andere diersoorten, waarvan de populaties snel afnemen. Het gezamenlijke project van de Tanzaniaanse nationale parken (TANAPA) en The Frankfurt Zoological Society (FZS) richt zich op het opsporen van stropers en het verwijderen van vallen uit beschermde gebieden waar veel wilde dieren actief zijn.

Het Serengeti De-Snaring project helpt bij het organiseren en trainen van speciale rangerteams, die nauw samenwerken met de administratie van het nationale park om door stropers geplaatste vallen te vinden en onschadelijk te maken.

Ook Altezza Travel werkt actief mee aan de uitvoering van het project. Elke maand dragen we $500–$700 bij aan brandstof voor patrouillewagens, voedsel en salarissen voor rangers. Ondanks de aanzienlijke resultaten die al zijn bereikt, blijven TANAPA en FZS donoren oproepen zich bij het initiatief aan te sluiten en bij te dragen aan het behoud van de wilde, ongerepte natuur, die niet alleen voor Afrika maar voor de hele wereld belangrijk is. Details over het programma en de mogelijkheden om deel te nemen vindt u op de officiële website van FZS.

Veelgestelde vragen over de Serengeti

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen