Hoe is de Kilimanjaro ontstaan?

De Kilimanjaro, de hoogste berg van Afrika, bestaat uit drie vulkanische kegels: Shira, Mawenzi en Kibo. De vorming begon ongeveer 2 miljoen jaar geleden, toen gesmolten lava door de aardkorst brak onder invloed van bewegingen van tektonische platen. Zo ontstond de eerste vulkaan: Shira. Tegenwoordig is Shira uitgedoofd en sterk geërodeerd; er is nog maar weinig van over. Honderdduizenden jaren later vormde zich op vergelijkbare wijze de vulkanische kegel van Mawenzi, gevolgd door Kibo, de derde en jongste kegel. Het hoogste punt van de Kilimanjaro, Uhuru Peak, ligt op Kibo. De hoogte bedraagt 5.895 meter.

Waardoor is de Kilimanjaro ontstaan?

De Kilimanjaro ligt in de Oost-Afrikaanse SlenkDe Oost-Afrikaanse Slenk (ook bekend als de Grote Slenk of East African Rift) is een groot slenksysteem in Oost-Afrika, dat zich uitstrekt van Noord-Ethiopië tot centraal Mozambique. De slenk is het resultaat van de uiteenlopende beweging tussen de Nubische en Somalische lithosferische platen, waardoor tal van geologische verschijnselen zijn ontstaan, waaronder vulkanen zoals de Kilimanjaro en de grote Afrikaanse meren., waar de Nubische en Somalische tektonische platen (beide subplaten van de Afrikaanse Plaat) onder het Afrikaanse continent uit elkaar bewegen. Miljoenen jaren geleden vormde de Afrikaanse Plaat één geheel, maar door slenkvorming splitste zij zich in de loop van de tijd in kleinere platen.

De Kilimanjaro ontstond in het zuidelijke deel van de Slenk. De enorme tektonische plaat brak in tweeën en de delen begonnen uit elkaar te bewegen, een proces dat rifting of slenkvorming wordt genoemd. Bij de breukzone verzwakte de aardkorst, waarna gloeiend magma van onder het aardoppervlak naar boven brak. Laag voor laag vormde dit de massieve Shira-vulkaan. Vermeldenswaard is dat de meeste bergen in het Oost-Afrikaanse slenksysteem een vergelijkbare vulkanische oorsprong hebben; zo is waarschijnlijk ook de stratovulkaanEen stratovulkaan (van het Latijnse stratum – "laag") is een kegelvormige vulkaan die ontstaat door de opeenstapeling van verharde lavalagen. Vanwege dit kenmerk worden stratovulkanen ook vaak laagvulkanen genoemd. Ze hebben dikke, stroperige lava die op de hellingen relatief snel afkoelt, waardoor bij elke uitbarsting een nieuwe laag ontstaat. Kilimanjaro ontstaan.

Men neemt aan dat de eerste vulkaan ongeveer 250.000 jaar actief is geweest. Inmiddels is hij grotendeels verdwenen. De gemiddelde hoogte van het Shira-plateau is 3.600 meter. Het hoogste punt, Jonsell Point, ligt op 3.962 meter boven zeeniveau.

De volgende vulkaan die zich vormde was Mawenzi. De belangrijkste top reikt tegenwoordig tot 5.149 meter en is vernoemd naar Hans Meyer, een Duitse hoogleraar geologie en reiziger die als eerste Europeaan Uhuru Peak bereikte. Aanvankelijk gaf Meyer het hoogste punt van de Kilimanjaro de naam "Kaiser Wilhelm Peak", ter ere van de Duitse keizer, maar na de onafhankelijkheid van Tanzania werd de naam gewijzigd in Uhuru Peak.

De Kibo-vulkaan is naar schatting ontstaan door een uitbarsting ongeveer 460.000 jaar geleden. Het is de enige top van de Kilimanjaro die met gletsjers bedekt is. Tegenwoordig is Kibo de hoogste en grootste van de drie vulkanische kegels van de Kilimanjaro, met een doorsnede van meer dan 24 km ter hoogte van het Saddle Plateau.

De Kilimanjaro bestaat dus uit drie vulkanen. Shira is veranderd in een vlak plateau, en de resterende rand van zijn vulkanische krater is diep in de aarde weggezakt. Mawenzi, de tweede "broer", is een rotsachtige formatie met steile hellingen, waardoor sommige delen vrijwel ontoegankelijk zijn voor beklimmingen. Kibo, de jongste vulkaan, bevat ook het hoogste punt van de berg, tegenwoordig bekend als Uhuru Peak. Dit is het hoofddoel voor reizigers die de Kilimanjaro willen beklimmen. De top is bereikbaar via een van de routes op de Kilimanjaro.

Geologie van de Kilimanjaro

Het "dak van Afrika" is van vulkanische oorsprong en bestaat grotendeels uit gesteente, lava en as. In het topgebied komt veel andesiet voor, een soort magmatisch gesteente. Het grootste deel van de berg bestaat echter uit basalt, dat bij verhitting lava vormt. Dit vulkanische gesteente is donkergrijs, waardoor de Kilimanjaro oogt als een donkere toren met een witte kap op de top.

Op de hellingen van de Kibo-vulkaan van de Kilimanjaro komt een aanzienlijke hoeveelheid obsidiaan voor – een bijzonder vulkanisch gesteente dat ontstaat wanneer stromen gesmolten lava te snel afkoelen, waardoor zich geen kristalstructuur kan vormen. Het oppervlak raakt daardoor bedekt met een gladde, harde substantie die op zwart glas lijkt.

Is de Kilimanjaro een actieve vulkaan?

Van de drie toppen van de Kilimanjaro wordt alleen Kibo – de jongste vulkaan – nog als mogelijk actief beschouwd. Officieel geldt hij als slapend, niet als uitgedoofd. De kans op een uitbarsting van de Kilimanjaro in de nabije toekomst is uiterst klein.

Wanneer barstte de Kilimanjaro voor het laatst uit?

De laatste uitbarsting van de Kilimanjaro vond ongeveer 360.000 jaar geleden plaats; sindsdien is de vulkaan slapend. Toch stoten fumarolen nabij de top nog altijd gassen uit, zoals zwaveldioxide en koolstofdioxide, wat wijst op voortdurende geologische activiteit.

Wat betekent de naam Kilimanjaro?

Een bekende theorie stelt dat de naam ”Kilimanjaro” afkomstig is van de Swahili-woorden "kilima" (berg) en "njaro" (witheid of glans), wat vertaald zou kunnen worden als "Berg van witheid" of "Glanzende berg", een verwijzing naar de met sneeuw bedekte top. Een andere theorie verbindt de naam met het Chagga-volk, dat op de hellingen van de berg woont. Sommigen suggereren dat de naam mogelijk afkomstig is van het Chagga-woord "Kilimanjaro", dat "berg van de karavanen" zou kunnen betekenen, een verwijzing naar de handelsroutes die door de regio liepen. Meer informatie over de oorsprong van de naam Kilimanjaro vindt u in ons blogartikel.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen