Furtwängler-gletsjer – de belangrijkste gletsjer op de Kilimanjaro

De Furtwängler-gletsjer is de meest iconische gletsjer op de Kilimanjaro in Afrika. Dicht bij de hoofdtop, Uhuru, trekt hij veel reizigers die de Kilimanjaro willen beklimmen en de adembenemende schoonheid van deze gletsjer nog willen zien voordat hij verdwijnt.

Tegenwoordig is de Furtwängler-gletsjer een overblijfsel van wat ooit een enorme ijskap was die bijna de helft van de centrale krater van de Kilimanjaro bedekte. De Kilimanjaro, een bergmassief met drie vulkanische kegels (Shira, Mawenzi en Kibo), herbergt al zijn tropische gletsjers en ijsveldenDe ijsvelden op de Kilimanjaro, met name het noordelijke en het zuidelijke ijsveld, zijn grote resten van de ooit uitgestrekte ijskap van de berg op de hellingen van Kibo. op Kibo.

De gletsjers van de Kilimanjaro ontstonden ongeveer 11.700 jaar geleden. Ze vormden een reusachtige ijskap over de top, met kolossale ijsstromen die langs de kraterwanden naar beneden liepen. In de loop van duizenden jaren smolten deze gletsjers en vielen ze uiteen. Men gaat ervan uit dat de Furtwängler-gletsjer sinds het midden van de 17e eeuw als afzonderlijke formatie bestaat.

Walter Eugen Georg Furtwängler woonde van 1909 tot 1913 in wat nu Tanzania is, waar hij als plantage-eigenaar werkte. Hij nam onder meer deel aan een expeditie naar Tendaguru, waar wetenschappers skeletten van nieuwe dinosaurussoorten ontdekten. In Tendaguru vonden archeologen de botten van de Giraffatitan, waarvan het skelet van 13 meter het hoogste ter wereld werd.

In december 1912 organiseerde Walter Furtwängler voor reiziger Siegfried König een expeditie naar de top van de Kilimanjaro. Die ging de geschiedenis in als de eerste beklimming op sneeuwschoenen. In die tijd lag er op de berg nog meer sneeuw dan ijs. Furtwängler en König werden lid van de derde groepDe eerste twee groepen die de top van de Kilimanjaro bereikten, waren Hans Meyer en Ludwig Purtscheller in 1889, en Max Lange en de topograaf Weigele in 1909. die met succes het hoogste punt van de Kilimanjaro bereikte. De expeditie wordt herinnerd omdat de twee Duitsers vanaf de top op ski’s afdaalden. Alpineskiën in Afrika, dicht bij de evenaar – dat had nog niemand eerder gedaan. Later werd de gletsjer ter ere van deze gebeurtenis naar Furtwängler vernoemd.

Walter Furtwängler haalde in 2015 opnieuw de Duitse media, toen tien van zijn nakomelingen, onder wie de bekende Duitse actrice Maria Furtwängler, zijn spoor naar de Kilimanjaro volgden en naar de top klommen. 

Ligt er nog steeds een gletsjer op de top van de Kilimanjaro?

Ja, de Furtwängler-gletsjer op de Kilimanjaro bestaat nog steeds, al neemt hij snel in omvang af.

De beklimming van de Kilimanjaro door Altezza Travel en een bezoek aan de Kilimanjaro-gletsjers

De eerste betrouwbare berekeningen werden gemaakt op basis van oude foto’s. Op een foto uit 1929 had de Furtwängler-gletsjer bijvoorbeeld een geschatte oppervlakte van 120.000 vierkante meter.

Daarna ging het ijsverlies snel door, als gevolg van sublimatieSublimatie is een chemisch proces waarbij ijs direct overgaat in damp, zonder eerst vloeibaar water te worden., verwering en smelt. Dit geldt niet alleen voor de Furtwängler-gletsjer, maar ook voor alle andere gletsjers op de Kilimanjaro. Sommige daarvan zijn al verdwenen.

Bovendien is dit verschijnsel niet uniek voor de Kilimanjaro: ook andere tropische gletsjers trekken zich terug op alle hoogste bergtoppen van Oost-Afrika. De Kilimanjaro behoudt echter nog altijd het grootste volume aan ijsbedekking. In 1912 bedroeg de oppervlakte van alle gletsjers op de Kilimanjaro 11,4 vierkante kilometer; eind 2021 was die geslonken tot 0,98 vierkante kilometer. Anders gezegd: in ruim 100 jaar zijn de gletsjers met een factor 11 afgenomen.

Hetzelfde geldt voor Mount Kenya in Kenia en het Rwenzori-gebergte in Oeganda en de Democratische Republiek Congo. Vergeleken met de hoeveelheid ijsformaties in 1900 resteert op de Kilimanjaro nog 8,6% van de gletsjerbedekking, op Rwenzori 5,8% en op Mount Kenya slechts 4,2%.

Wat de Furtwängler-gletsjer betreft: in 1979 was de oppervlakte nog maar licht afgenomen, tot 113.000 vierkante meter. In de jaren daarna versnelde de afname echter aanzienlijk: in 2000 was de oppervlakte van de gletsjer bijna gehalveerd tot 60.000 vierkante meter.

Tussen 2000 en 2009 verloor de gletsjer nog eens 50% van zijn dikte. Deze metingen waren mogelijk dankzij jaarlijkse monsternames. Sinds 2000 volgt glacioloog Douglas Hardy de tropische gletsjers op de Kilimanjaro onafgebroken. Zijn gegevens geven cruciaal inzicht in hoe lang deze gletsjer mogelijk nog standhoudt.

We hebben de oppervlakte van de gletsjer gemeten aan de hand van satellietbeelden. In 2023 bedroeg die ongeveer 10.400 vierkante meter.

Wanneer verdwijnt de Furtwängler-gletsjer?

Na de versnelde afname van de Kilimanjaro-gletsjer die in de jaren 2000 werd waargenomen, verschenen er veel berekeningen. De auteurs bepaalden de gemiddelde jaarlijkse snelheid waarmee het ijs zich terugtrok en probeerden, op basis van de totale oppervlakte van de gletsjer, in te schatten wanneer hij volledig zou verdwijnen.

De gletsjer smolt soms sneller en daarna weer iets langzamer. Er werden verschillende jaren genoemd: eerst 2020, daarna 2022, en inmiddels wordt vaak gezegd dat de Furtwängler-gletsjer in 2025 zal verdwijnen. Toch is hij nog altijd zichtbaar op de top van de Kilimanjaro – zowel op satellietbeelden als van dichtbij voor wie hem tijdens een beklimming ziet. Het lijkt erop dat niemand het laatste jaar van de gletsjer exact kan aanwijzen. Daarom is voorzichtigheid geboden bij elke voorspelling.

Voor wie de Furtwängler-gletsjer wil zien, wordt de tijd steeds korter. Als u hem met eigen ogen wilt bekijken, kan dat met een van onze klimgroepen. We organiseren dan een Kilimanjaro-beklimming waarin een bezoek aan de gletsjer is opgenomen. Het is belangrijk dat u uw travel manager vooraf laat weten dat u dit in uw programma wilt opnemen, omdat klimgroepen de gletsjers normaal gesproken niet standaard bezoeken.

Een expeditie met overnachting in de krater is de beste manier om de gletsjers van de Kilimanjaro te zien.

Waarom krimpt de Furtwängler-gletsjer, en is dit te stoppen?

De belangrijkste factor achter de afname van de Furtwängler-gletsjer en alle andere gletsjers op de Kilimanjaro, waaronder de westelijke, noordelijke en zuidelijke ijsvelden, is de stijging van de wereldwijde temperaturen, oftewel de opwarming van de aarde. Hoe hoger de ligging, hoe sterker de temperatuurveranderingen merkbaar zijn.

Voor de gletsjers van de Kilimanjaro is neerslag van kritiek belang: zowel de frequentie als de hoeveelheid. Hoewel er de afgelopen decennia nog steeds sneeuw valt op de Kilimanjaro, is dat onvoldoende om de ijsformaties betrouwbaar te beschermen tegen de invloed van zonnestraling. Van natuurlijke aanvulling van de tropische gletsjers is geen sprake. Op de kaart hierboven ziet u in welk indrukwekkend tempo de gletsjers van de Kilimanjaro zijn gesmolten. Het afgenomen aantal wolken dat met de moessons meekomt en het ijs tegen de zon kan afschermen, evenals zeldzamere en zwakkere sneeuwval, hangen samen met veranderende omstandigheden in de Indische Oceaan. Dit is een gevolg van de opwarming van de aarde en de algemene klimaatverandering op onze planeet.

Samengevat kan het verdwijnen van de Furtwängler-gletsjer niet worden gestopt. Samen met alle andere gletsjers op de Kilimanjaro, en met die op Mount Kenya en Rwenzori, zal hij rond het midden van deze eeuw verdwijnen. Mensen observeren dit proces al sinds het einde van de 19e eeuw. Helaas gebeurt hetzelfde niet alleen in Oost-Afrika, maar ook in alle andere delen van de wereld.

Is er nog hoop voor de Kilimanjaro-gletsjers? Verrassend genoeg is het antwoord eerder "misschien" dan een definitief "nee". Paradoxaal genoeg zou de opwarming van de aarde, die samenhangt met klimaatverandering, onder bepaalde omstandigheden kunnen leiden tot meer ijsbedekking op de Kilimanjaro. Meer verdamping boven de Indische Oceaan, gecombineerd met gunstige wind, zou extra neerslag naar de berg kunnen brengen, met als gevolg meer sneeuw en ijs in het topgebied. Hoewel de nauwkeurigheid van zulke voorspellingen onzeker is en de meeste van deze gletsjers waarschijnlijk in de nabije toekomst zullen verdwijnen, blijft er een kleine hoop bestaan voor deze ijsreuzen rond de evenaar.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen