Kilimanjaro-gletsjers – kwetsbare schoonheid

Gletsjers van de Kilimanjaro – kwetsbare schoonheid

Gletsjers zijn ijsmassa's die aan de polen van de aarde of hoog op bergen voorkomen. Er bestaan ook tropische gletsjers: ijsformaties op grote hoogte op bergen rond de evenaar. In Afrika zijn er slechts drie plaatsen waar tropische gletsjers te vinden zijn: Mount Rwenzori in Oeganda, Mount Kenya in Kenia en, als grootste en talrijkste, op de Kilimanjaro in Tanzania.

Helaas verdwijnen gletsjers wereldwijd door klimaatverandering. De pijnlijke waarheid is dat de gletsjers van de Kilimanjaro snel smelten door veranderende weersomstandigheden, zoals luchtvochtigheid en warmere lucht. De tijd om de grootste gletsjer van de Kilimanjaro, de Furtwängler-gletsjer, met eigen ogen te zien, raakt op.

Belangrijke feiten

Geschatte ouderdom van de gletsjers: 11.700 jaar.

Op basis van studies in het noordelijke ijsveld van de Kilimanjaro is de ouderdom van de gletsjers waarschijnlijk 11.700 jaar. Sommige delen die kwetsbaar zijn voor weer en zonlicht, en vermoedelijk meerdere keren zijn gesmolten en opnieuw bevroren, werden echter geschat op 800 jaar.

De Furtwängler-gletsjer krimpt snel:

oppervlakte in 1976: 113.000 vierkante meter

oppervlakte in 2000: 11.000 vierkante meter

Het ijsdek van de Kilimanjaro wordt sinds het begin van de 20e eeuw in kaart gebracht. Vastgesteld is dat sinds 1912 meer dan 80% van het ijsdek boven op de Kilimanjaro al is verdwenen. Van specifiek de Furtwängler-gletsjer was naar schatting 85% in 2011 gesmolten.

De snelle klimaatverandering sinds de 20e eeuw is rechtstreeks verantwoordelijk voor het toegenomen tempo waarin de gletsjers van de Kilimanjaro verdwijnen of sublimeren.

Geschatte datum waarop de gletsjers op de Kilimanjaro volledig verdwenen zijn: tussen 2030 en 2060

De top van de Kilimanjaro ligt op een indrukwekkende hoogte van 5.895 meter. Bergbeklimmers die de top bereiken, kijken uit over de gletsjers en ijsvelden van de Kilimanjaro. De noordelijke en zuidelijke ijsvelden beschermen de basis van een aantal van deze gletsjers. Doordat de sneeuw op de Kilimanjaro door de jaren heen steeds verder is verdwenen, zijn de ijsvelden helaas steeds meer bloot komen te liggen, waardoor zowel de gletsjers als de ijsvelden sneller zijn gaan smelten.

Foto's van de gletsjers en ijsvelden van slechts 10 jaar geleden leveren al onthutsend bewijs van het snelle ijsverlies. Daarom vragen we bergbeklimmers foto's te maken en te delen, zodat Altezza Travel kan bijdragen aan het wereldwijde verhaal over de gevolgen van klimaatverandering voor de hoogste berg van Afrika.

Tot de meest opvallende tropische gletsjers op de Kilimanjaro behoren:

Furtwängler-gletsjer

• Grootste gletsjer van de Kilimanjaro
• Geschatte verdwijning: 2030
• Vernoemd naar Walter Furtwängler, een van de bergbeklimmers die in 1912 met succes de top van de Kilimanjaro bereikte

Rebmann-gletsjer

• Gelegen bij het zuidelijke ijsveld
• Vernoemd naar Johann Rebmann, een Duitse missionaris-ontdekkingsreiziger die in 1848 als eerste Europeaan melding maakte van gletsjers op de Kilimanjaro

Credner-gletsjer

• Gelegen bij het noordelijke ijsveld
• Een van de grootste nog bestaande gletsjers op de Kilimanjaro, maar hij verdwijnt snel. Studies die in samenwerking met het Smithsonian Institute zijn uitgevoerd, ramen de verdwijning op vóór 2030

Arrow-gletsjer

• De Arrow-gletsjer is het hernoemde restant van de voormalige ‘Little Barranco-gletsjer’ langs de Lemosho-route op de Kilimanjaro
• Dit kleine overgebleven deel van de gletsjer smelt snel en kan bij publicatie van dit artikel zelfs al verdwenen zijn. Dit is de droevige, onherstelbare realiteit van de opwarming van de aarde. Zodra een gletsjer volledig is verdwenen, is herstel niet meer mogelijk

Verdwijning van gletsjers op de Kilimanjaro

Volgens National Geographic kunnen de gletsjers van de Kilimanjaro al in 2030 verdwijnen. Sommige optimistischere wetenschappers verwachten dat de Furtwängler-gletsjer pas in 2060 verdwenen zal zijn; beide data vallen echter nog ruim binnen de levensduur van veel lezers.

De aantasting van de Furtwängler-gletsjer en andere tropische gletsjers op de Kilimanjaro is helaas al te ver gevorderd om nog op enige manier te worden vertraagd of teruggedraaid. De impact van de opwarming van de aarde in regio's als Tanzania, en op belangrijke plaatsen zoals de hoogste berg van Afrika, mag niet worden onderschat.

Monitoring

Op basis van kartering van de ijsvelden en vastgelegde waarnemingen vanaf de top van de Kilimanjaro aan het begin van de 20e eeuw, vergeleken met de huidige gegevens, is duidelijk dat de gletsjers snel verdwijnen.

Natuurlijk kan het ijs in de loop der eeuwen enigszins zijn teruggetrokken, maar het tempo van het ijsverlies is de afgelopen decennia meetbaar versneld: studies van de National Academy of Sciences tonen aan dat het ijsdek boven op de Kilimanjaro tussen 1912 en 1953 met ongeveer 1% afnam. Van 1989 tot 2007 verdubbelde dat tempo echter ruimschoots naar een verontrustende 2,5%. Een alarmerende toename die moet worden toegeschreven aan de gevolgen van klimaatverandering, die de afgelopen decennia duidelijker zichtbaar zijn geworden.

Volgens NASA, op de officiële Earth Observatory-pagina waar experts satellietbeelden van uiteenlopende locaties wereldwijd kunnen bekijken, waaronder beelden boven de Kilimanjaro: “Tussen 1912 en 2011 nam de ijsmassa op de top met meer dan 85% af.

Het is niet langer de vraag óf het ijs verdwijnt, maar wanneer

NASA Earth Observatory

Een andere luchtstudie boven de Kilimanjaro concludeerde dat “alle ijslichamen op de Kilimanjaro tussen 1912–2003 drastisch zijn teruggetrokken.” Aangezien deze gegevens inmiddels meer dan 10 jaar oud zijn, kunnen we concluderen dat de ijsvelden en tropische gletsjers van de Kilimanjaro met meer dan 90% zijn afgenomen.

Belangrijkste oorzaken

Tropische gletsjers, zoals de Furtwängler-gletsjer, zijn een anomalie. De grote hoogte van berggletsjers verklaart de aanwezigheid van sneeuw en ijs, maar de krachtige equatoriale zon en het relatief constante tropische weer maken tropische gletsjers kwetsbaar voor de elementen.

Toch hebben ijsvelden en sneeuw de gletsjers op de Kilimanjaro meer dan 10.000 jaar beschermd. Pas in de afgelopen decennia is een drastisch verlies van de ijsvelden vastgesteld, evenals het volledig verdwijnen van sommige gletsjers.

Hoewel vaak wordt gezegd dat gletsjers ‘smelten’, is het daadwerkelijke proces van ijsverlies op de Kilimanjaro waarschijnlijk eerder sublimatie: een proces waarbij ijs niet langzaam in water verandert, maar verdampt tot waterdamp. Het ijs op de Kilimanjaro wordt dus een wolk en valt later elders als neerslag. Dat betekent in feite dat er geen mogelijkheid is dat water opnieuw bevriest tot sneeuw of ijs en zo de gletsjers van de Kilimanjaro redt, of hun verdwijning vertraagt.

Wie kijkt naar het versnelde tempo van ijsverlies in de afgelopen decennia, kan niet ontkennen dat klimaatverandering de oorzaak is van het verdwijnen van de gletsjers van de Kilimanjaro.

De toekomst

Helaas is er geen manier vastgesteld om het verdwijnen van ijsvelden of gletsjers op de Kilimanjaro te vertragen. We hopen dat dit geen grote negatieve gevolgen zal hebben voor het toerisme in Tanzania, omdat veel lokale gidsen voor hun inkomen afhankelijk zijn van een regelmatige stroom reizigers.

Bij Altezza Travel hopen we echter dat deze realiteit meer touroperators en grotere ondernemingen ertoe aanzet de noodzakelijke stappen te zetten om de natuurlijke schoonheid van Tanzania te beschermen. Hoewel er maatregelen zijn genomen om natuurgebieden veilig te houden voor dieren en de bedreigde olifanten- en neushoornpopulaties in Tanzania te helpen beschermen, moet er meer gebeuren om deze kostbare omgeving te behouden.

Reizigers die de schoonheid van Afrika willen ervaren, bedreigde dieren willen zien en enkele van de meest bijzondere plaatsen ter wereld persoonlijk willen bezoeken, zoals UNESCO-werelderfgoed, de Serengeti en de Ngorongoro-krater, doen er goed aan te kiezen voor maatschappelijk verantwoorde operators die stappen hebben gezet om hun negatieve impact op het milieu van Tanzania te beperken. Dit geldt ook voor operators die Kilimanjaro-trekkings begeleiden; de hoogste berg van Afrika verliest nu al zijn belangrijke ijsdek en gletsjers, en we willen niet dat de berg in de toekomst nog meer verliest.

Bij Altezza Travel zijn onze berggidsen niet alleen getraind en bewust van voorzorgsmaatregelen en natuurbescherming; zij delen ook onze diepe betrokkenheid bij het behoud van het milieu in Tanzania. Onze gidsen houden van Tanzania, als hun geboorteland of als een nieuwgevonden liefde. Zij besteden veel zorg aan milieuvriendelijke bergtrekkings met Altezza, met extra aandacht voor de manier waarop we kamperen en voor de voorzorgsmaatregelen die we nemen om ‘geen sporen achter te laten’ en duurzaam en verantwoord te werken.

Meer informatie vindt u bij de maatschappelijk verantwoorde projecten van Altezza Travel, evenals bij ons opvangcentrum voor dieren, waar verweesde olifanten worden gered om later naar de wildernis terug te keren.

IJs en bergbeklimmers

Hoewel ijsklimmen een indrukwekkende sport is, promoten we uit respect voor de slinkende tropische gletsjers van Afrika geen ijsklimmen op de gletsjers van de Kilimanjaro.

Onlangs keerde de professionele ijsklimmer Will Gadd terug naar Tanzania om de beroemde Furtwängler-gletsjer van de berg te beklimmen. In 2014 beklom Gadd de grootste gletsjer van de Kilimanjaro met succes op ijs, maar toen hij in 2020 arriveerde, was dezelfde gletsjer zichtbaar kleiner en waren de ijswanden gevaarlijk dun geworden. Gadd brak zijn beklimming af en zette zijn passie voor de sport vervolgens in om bij de Verenigde Naties aandacht te vragen voor klimaatverandering.

In plaats van de gletsjers van de Kilimanjaro op ijs te beklimmen, nodigen we bezoekers uit de Kilimanjaro te beklimmen en de verdwijnende gletsjers met eigen ogen te zien voordat ze volledig wegsmelten. Klimteams kunnen tijdens een milieuvriendelijke Kilimanjaro-beklimming met Altezza foto's maken van deze binnenkort verdwenen natuurverschijnselen.

Tijdens uw trekking loopt u over enkele van de overgebleven gletsjers op de Kilimanjaro, of staat u ernaast. Deze activiteit hoeft het smelten van de gletsjer niet te versnellen, zolang u voorzichtig bent en niet opzettelijk in het ijs snijdt of stukken ijs afbreekt.

Conclusie

Het verlies van de gletsjers van de Kilimanjaro is een droevige, maar onherstelbare werkelijkheid. Deze ijsformaties, die naar schatting 11.700 jaar hebben bestaan, zijn niet afgenomen door klimaatverandering.

We kunnen het verdwijnen van deze tropische gletsjers niet stoppen, maar we kunnen wel een les trekken uit deze situatie: zorg dragen voor onze planeet en kiezen voor duurzame, verantwoorde benaderingen.

De hoogste berg van Afrika, de grootste nationale parken en de ongeëvenaarde natuurlijke schoonheid van Tanzania zijn precies wat we onze gasten willen laten ervaren. We moedigen iedereen die daartoe in staat is aan de Kilimanjaro te beklimmen voordat de ijsvelden en gletsjers zijn verdwenen, en ons verhaal met anderen te delen. De boodschap over het belang van milieubescherming verdient het om verder te worden gedragen; de beste manier om dat te doen, is vanuit persoonlijke betrokkenheid, zodra Tanzania ook u heeft geraakt.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen