In 2025 telt Afrika 54 of 55 landen, afhankelijk van de vraag of Westelijke Sahara als soevereine staat wordt meegeteld. Het verschil hangt samen met internationale erkenning en met de manier waarop omstreden gebieden in de wereldpolitiek worden behandeld.
Afrika is na Eurazië het op één na grootste continent ter wereld. Het strekt zich uit van de Middellandse Zee in het noorden tot Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika, het zuidelijkste punt van het continent, en kent een enorme culturele, politieke en geografische diversiteit.
Waarom verschilt het aantal landen? Waarom lijken veel landsgrenzen alsof ze met een liniaal zijn getrokken? En waarom oogt Afrika op wereldkaarten veel kleiner dan het in werkelijkheid is? In dit artikel gaat Altezza Travel in op deze vragen en lichten we de politieke en geografische werkelijkheid van het Afrikaanse continent toe.
Aantal Afrikaanse landen en omstreden gebieden
Het exacte aantal landen in Afrika hangt af van wie de telling maakt. De Verenigde Naties erkennen 54 soevereine staten. Deze landen zijn vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van de VN en hebben het recht deel te nemen aan internationale onderhandelingen, waaronder gesprekken over vrede en veiligheid.
Afrika zelf hanteert een iets andere benadering. Volgens telt het continent 55 landen, omdat ook de Saharaanse Arabische Democratische Republiek (SADR), beter bekend als Westelijke Sahara, wordt meegerekend.
Westelijke Sahara was van het einde van de 19e eeuw tot 1975–1976 een Spaanse kolonie. Nadat Spanje zich had teruggetrokken, werd het gebied bezet door Marokko en Mauritanië. Het Polisario Front, een lokale onafhankelijkheidsbeweging, riep echter de Saharaanse Arabische Democratische Republiek uit en begon een gewapende strijd. Mauritanië trok zich in 1979 uit het gebied terug, terwijl Marokko de controle kreeg over ongeveer 80% van het grondgebied en de zogenoemde Marokkaanse Muur bouwde – een zandwal van circa 2.700 kilometer lang.
Het conflict werd in 1991 feitelijk bevroren. Een referendum over de status van Westelijke Sahara is nooit gehouden en het geschil blijft onopgelost. Op verschillende momenten is de SADR door 45 tot 84 landen erkend, al trokken sommige landen die erkenning later onder politieke druk van Marokko weer in.
Een ander omstreden gebied in Afrika is Somaliland, dat internationaal als onderdeel van Somalië wordt beschouwd. Geen enkele VN-lidstaat heeft Somaliland formeel erkend als onafhankelijk land. Het is een relatief klein gebied aan de kust van de Golf van Aden, grenzend aan Djibouti en Ethiopië, met een geschatte bevolking van 4,5 tot 6 miljoen mensen.
Ondanks het ontbreken van internationale erkenning heeft Somaliland veel kenmerken van een functionerende staat: een eigen munt, regering en strijdkrachten.
Sommige landen onderhouden informele betrekkingen met Somaliland, drijven handel en hebben er zelfs vertegenwoordigingen. Deze banden hebben meer dan eens tot diplomatieke spanningen geleid. In mei 2025 ontstond bijvoorbeeld een conflict tussen Somalië en Taiwan, waarbij beide partijen de toegang voor elkaars burgers beperkten. Het geschil hield verband met de diplomatieke betrokkenheid van Taiwan bij Somaliland, een gebied dat Somalië opeist als onderdeel van zijn soevereine staat.
Afrika telt daarnaast nog meerdere andere niet-erkende gebieden. Daartoe behoren , , en . Over erkenning als onafhankelijke staten bestaat internationaal echter weinig discussie, omdat deze gebieden zijn voortgekomen uit interne opstanden.
De omvang en kaart van Afrika
Afrika beslaat een oppervlakte van 30,3 miljoen km² en telt meer dan 1,55 miljard inwoners. Ter vergelijking: Europa is qua oppervlakte bijna drie keer zo klein, met ongeveer 10,1 miljoen km², en heeft met circa 744 miljoen mensen ruwweg de helft van de bevolking.
Toch lijkt Afrika op de meeste wereldkaarten veel kleiner dan het werkelijk is. Deze vertekening is vooral zichtbaar in de Mercatorprojectie, die in de 16e eeuw werd ontwikkeld door de Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator. Ondanks haar ouderdom wordt deze kaart nog altijd veel gebruikt in het onderwijs, omdat zij de contouren en grenzen van landen en continenten duidelijk weergeeft.
Op een Mercatorkaart lijkt Afrika ongeveer even groot als Groenland, terwijl Afrika in werkelijkheid circa 14 keer groter is. Canada oogt vergelijkbaar in omvang, hoewel het drie keer kleiner is, terwijl Rusland, dat op de kaart van vergelijkbare schaal lijkt, ongeveer 1,5 keer kleiner is dan Afrika.
In 2025 werd de campagne “Correct the Map” gelanceerd om aandacht te vragen voor deze langdurige vertekening en nauwkeurigere kaartprojecties te stimuleren. Het initiatief kreeg ook steun van de Afrikaanse Unie, die daarmee het belang benadrukte van een weergave die recht doet aan de werkelijke schaal van Afrika.
Waarom hebben Afrikaanse landen rechte grenzen?
De geometrische grenzen die in grote delen van Afrika zichtbaar zijn, vormen een erfenis van het koloniale verleden van het continent. Veel ervan werden getrokken alsof er een liniaal langs lag, zonder rekening te houden met natuurlijke landschappen, talen of de mensen die er woonden. In sommige gevallen werd één etnische groep door een internationale grens opgesplitst.
Een bekend voorbeeld zijn de Maasai, van wie het traditionele leefgebied werd verdeeld door de moderne grens tussen Kenia en Tanzania. Somalische gemeenschappen werden op vergelijkbare wijze verdeeld over Somalië, Ethiopië en Kenia na het opleggen van koloniale grenzen. Er waren ook tegenovergestelde gevallen: in landen als Soedan en de Democratische Republiek Congo werden groepen zonder gedeelde tradities of geschiedenis in dezelfde staat ondergebracht.
Nadat Afrikaanse landen onafhankelijk waren geworden, liep het continent een groot risico op territoriale conflicten. Om geschillen te beperken, nam de Afrikaanse Unie het principe van uti possidetis juris over, wat betekent: “zoals u bezit, zo zult u bezitten”. Volgens dit principe behielden nieuwe onafhankelijke staten de grenzen die zij bij de onafhankelijkheid hadden, ook wanneer die grenzen kunstmatig waren getrokken.
Dit principe werd formeel vastgelegd in de oprichtingsdocumenten van de Afrikaanse Unie. Toch verdwenen grensgeschillen er niet volledig door – zoals de voortdurende situatie in Westelijke Sahara (SADR) laat zien.
Wat zijn de 54 landen van Afrika? Volledige lijst van landen in Afrika
Veelgestelde vragen
Gemeten naar bbp zijn de rijkste Afrikaanse landen Zuid-Afrika, Egypte en Algerije. Volgens het Internationaal Monetair Fonds bedraagt het bbp van Zuid-Afrika meer dan 400 miljard USD, ongeveer vergelijkbaar met dat van Tsjechië, dat van Egypte ongeveer 380 miljard USD en dat van Algerije ongeveer 260 miljard USD.
Afrikaanse landen die vaak als het gevaarlijkst worden beschouwd, zijn onder meer Burkina Faso, Nigeria, Kameroen, Sudan, Mali, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Zuid-Afrika en de Democratische Republiek Congo. Sommige van deze staten hebben nog altijd te maken met gewapende conflicten, terwijl andere kampen met aanhoudend hoge criminaliteit.
Tot de veiligste Afrikaanse bestemmingen voor reizigers behoren Mauritius, Ghana, Zambia, Tanzania en Egypte. Deze landen hebben over het algemeen stabiele politieke omstandigheden en een goed ontwikkelde toeristische infrastructuur.
De meest bezochte landen in Afrika zijn Marokko en Egypte, die reizigers aantrekken met historische bezienswaardigheden, badplaatsen en cruisetoerisme. Tanzania is eveneens zeer populair dankzij de Serengeti en Ngorongoro, de stranden van Zanzibar en de Kilimanjaro.
De Kilimanjaro beklimmen, de hoogste berg van Afrika op 5.895 meter, vereist geen professionele bergbeklimervaring en is daardoor toegankelijk voor een brede groep reizigers.
Het grootste land van Afrika naar landoppervlak is Algerije, met meer dan 2,3 miljoen km². Daarna volgen de Democratische Republiek Congo, Sudan, Libië en Tsjaad. Samen beslaan deze vijf landen bijna een derde van het continent.
Naar inwonertal staat Nigeria op de eerste plaats, met meer dan 230 miljoen mensen, ondanks een relatief bescheiden landoppervlak van minder dan 1 miljoen km².
Tot de armste landen van Afrika behoren Zuid-Sudan, Burundi, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Malawi, Madagaskar, Sudan en Mozambique. De eerste vier hebben geen toegang tot zee, kampen met chronische politieke instabiliteit en worden regelmatig getroffen door droogte.
Nee. Rusland lijkt op veel kaarten groter door de vertekening van de Mercatorprojectie. In werkelijkheid beslaat het Afrikaanse continent 30,3 miljoen km², terwijl het grondgebied van Rusland 17,1 miljoen km² omvat. Afrika is naar landoppervlak dus bijna twee keer zo groot als Rusland.
Alle content op Altezza Travel wordt samengesteld op basis van deskundige inzichten en grondig onderzoek, in lijn met ons Redactioneel beleid.
Meer weten over reizen in Tanzania?
Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.
