Alles wat u moet weten over religie in Tanzania: christendom, islam, hekserij en meer.

Tanzania behoort tot de cultureel, religieus en etnisch meest diverse landen van Afrika. Er leven uiteenlopende religieuze gemeenschappen, van grote stromingen zoals het christendom en de islam tot lokale geloofsovertuigingen en kleinere groepen. In dit artikel bespreken de experts van Altezza Travel het religieuze landschap van Tanzania.

Is er vrijheid van godsdienst in Tanzania?

Allereerst is het belangrijk om te weten dat Tanzania een seculiere staat is. Dit betekent dat vrijheid van geweten en godsdienst, evenals het ontbreken van discriminatie op religieuze gronden, worden gewaarborgd door de grondwet en de overheid van het land. Tanzania wordt gezien als een van de etnisch en cultureel meest diverse landen van Afrika: er leven ongeveer 150 verschillende etnische gemeenschappen en stammen, elk met eigen culturele en religieuze gebruiken.

Volgens onderzoeken is bijna twee derde van de bevolking christen. Moslims vormen de tweede grootste groep, en op de Zanzibar-archipel zelfs de grootste. De derde plaats wordt gedeeld door andere religieuze groepen en aanhangers van traditionele Afrikaanse geloofsovertuigingen. Tegelijkertijd sluit het behoren tot een bepaalde religie het geloof in magie, hekserij en rituelen niet uit.

Wat is de belangrijkste religie van Tanzania?

Het merendeel van de Tanzaniaanse bevolking hangt het christendom aan: christenen vormen 63%. De meesten van hen zijn katholiek, maar er zijn ook lutherse, anglicaanse, orthodoxe en andere gemeenschappen.

De islam is de op een na meest voorkomende religie in Tanzania. Moslims vormen een derde van de bevolking. De semi-autonome Zanzibar-archipel, die uit meerdere grote eilanden bestaat, is voor 99% islamitisch.

Tanzania kent daarnaast kleinere religieuze groepen: aanhangers van het boeddhisme, jodendom, hindoeïsme, sikhisme, het Bahá'í-geloof, animisme en gemengde religieuze overtuigingen.

Ongeveer 2% van de bevolking van Tanzania volgt traditionele Afrikaanse religies, rituelen en gebruiken, die per regio en etnische groep verschillen en vaak worden vermengd met andere religieuze leerstellingen. De meeste daarvan zijn gebaseerd op het geloof in geesten die natuurlijke objecten bewonen, en op voorouderverering. De legendes die aan deze overtuigingen ten grondslag liggen, bepalen vaak de leefwijze en activiteiten van hun aanhangers.

Daarnaast geloven veel Tanzanianen in magie en hekserij. Bij ziekte, natuurrampen of andere problemen wenden zij zich vaak tot traditionele Afrikaanse sjamanen, waarzeggers en kruidengeneeskundigen. Sommige inwoners geloven in vervloekingen en het boze oog, en gebruiken daarom magische rituelen, ceremonies en totems ter bescherming.

Naast nationale feestdagen viert Tanzania ook religieuze feestdagen: islamitische, christelijke, boeddhistische en hindoeïstische.

In percentages ziet de religieuze samenstelling van Tanzania er volgens gegevens van het Pew Research Center als volgt uit:

• Christenen – 63%
• Moslims – 34%
• Andere religies en degenen die niet aan het onderzoek deelnamen – 1,9%
• Lokale geloofsovertuigingen – 1,1%

Christendom in Tanzania

Qua aandeel is het christendom de grootste religie in Tanzania: volgens een onderzoek van het Pew Research Center uit 2020 is 63% van de bevolking christen.

Het christendom bereikte Tanzania aan het einde van de 15e eeuw met de komst van augustijner monniken, die samen met de Portugese ontdekkingsreiziger Vasco da GamaDe Portugezen bereikten in 1498 als eerste Europeanen het gebied van het huidige Tanzania. Daarna beheersten zij het grootste deel van de Tanzaniaanse kust, totdat Omaanse Arabieren hen aan het einde van de 17e eeuw verdreven. naar het vasteland kwamen. Hoewel katholieke missies actief het binnenland introkken en zich met succes in verschillende nederzettingen vestigden, slaagden zij er tijdens de heerschappij van de Omaanse Arabieren niet in hun invloed in Tanzania te behouden. Katholieke monnikenSamen met de monniken werden ook medische missies naar Tanzania gestuurd. Die hielpen bij de bestrijding van infectieziekten, waaronder malaria, en droegen bij aan de oprichting van nieuwe scholen en ziekenhuizen waar lokale bewoners kennismaakten met moderne geneeskunde. keerden pas aan het einde van de 19e eeuw terug naar het land. In die periode begonnen veel Tanzanianen, die tot dan toe niet bekend waren met de christelijke leer, deze religie geleidelijk over te nemen, waarna het christendom zich over het vasteland verspreidde. In de 20e eeuw groeide de christelijke gemeenschap sterk, en in de jaren 60 kwam uit de Tanzaniaanse katholieke gemeenschap de eerste Afrikaanse kardinaal voort: Laurean Rugambwa.

De overgrote meerderheid van de christenen in Tanzania is katholiek; zij vormen ook de grootste groep onder de bewoners van het vasteland. Volgens onderzoeken is het lutheranisme de tweede grootste stroming. Tot de christelijke bevolking behoren daarnaast anglicanen, aanhangers van pinkstergemeenten, orthodoxen, zevendedagsadventisten, leden van The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints en Jehovah's Getuigen.

Islam in Tanzania

De islam is de op een na grootste religie in Tanzania. Volgens hetzelfde onderzoek van het Pew Research Center uit 2020 vormen moslims 34% van de Tanzaniaanse bevolking.

Men gaat ervan uit dat de islam zich in Tanzania vooral verspreidde via handelsactiviteiten aan de Oost-Afrikaanse kust, en niet door veroveringen en territoriale uitbreiding, zoals deels in West-Afrika het geval was. Daardoor bleef de islam lange tijd vooral een kustfenomeen. Handelaren die in het gebied van het huidige Tanzania aankwamen, trouwden met lokale bewoners en introduceerden geleidelijk hun cultuur, taal en religie, die zich met plaatselijke gebruiken vermengden.

Het oudste archeologische bewijs voor de aanwezigheid van de islam in Tanzania is de Kizimkazi-moskee in het dorp Dimbani. In de moskee is een Koefische inscriptie bewaard gebleven die dateert uit het jaar 1107. Op het vasteland verspreidde de islam zich op grotere schaal tijdens de heerschappij van de Omaanse Arabieren in het midden van de 19e eeuw. In 1969 werd de National Muslim Council of Tanzania opgericht, die islamitische aangelegenheden reguleert en een moeftiIn Tanzania is een moefti een hoge islamitische geleerde die religieuze uitspraken doet, richting geeft binnen het islamitisch recht en fungeert als geestelijk leider van de moslimgemeenschap. kiest.

Het grootste deel van de moslimbevolking in Tanzania is soennitisch, maar er zijn ook gemeenschappen van islamitische minderheden, waaronder ismaëlieten, twaalver-sjiieten en ibadieten. Daarnaast wonen er vertegenwoordigers van de Ahmadiyya-moslimgemeenschap in Tanzania. Deze religieuze beweging verspreidde zich aan het begin van de 19e eeuw naar het Afrikaanse vasteland dankzij de Indiase activist Mirza Ghulam Ahmad. Naar schatting wonen er momenteel ongeveer 1.000 Ahmadi-moslims in het land.

Religie op Zanzibar. Is Zanzibar islamitisch?

De Verenigde Republiek Tanzania – de volledige naam van de staat – is verdeeld in het vasteland en de eilandenarchipel. Die laatste omvat meerdere grote eilanden in de Indische Oceaan: Pemba, Mafia, Unguja, beter bekend als Zanzibar, en vele andere. Samen vormen zij de Zanzibar-archipelVan de 19e eeuw tot 1964 heette Zanzibar het Sultanaat Zanzibar en stond het onder het gezag van Omaanse sultans, via wie de islamitische religie en cultuur zich over de eilanden verspreidden. In januari 1964 werd sultan Jamshid ibn Abdulla afgezet, waarna Zanzibar zich met Tanganyika verenigde tot de Verenigde Republiek Tanzania., een semi-autonome regio die deel uitmaakt van Tanzania.

Anders dan op het vasteland volgt de overgrote meerderheid van de eilandbevolking de leer van de islam. Volgens een rapport van het Pew Research Center uit 2020 is 99% van de bewoners van de archipel moslim. Onderzoeken tonen aan dat twee derde van de moslims op de eilanden soennitisch is. Er zijn ook verschillende sjiitische groepen, grotendeels van Aziatische oorsprong.

Een belangrijk verschil tussen het eilanddeel en het vasteland is dat Zanzibar, hoewel het formeel onder de grondwet van Tanzania valt, een eigen president, rechtssysteem en wetgevend orgaan heeft. Moslims op Zanzibar kunnen zich voor echtscheiding, voogdij, erfeniskwesties en andere zaken onder islamitisch recht wenden tot een religieuze shariarechtbank. Beslissingen van zulke rechtbanken kunnen worden aangevochten bij een hogere rechtbank, die bestaat uit de opperrechter van Zanzibar en vijf sjeiks. De Chief Qadi, een shariarechter, wordt benoemd door de president van Zanzibar.

Voor reizigers betekent het feit dat Zanzibar voor 99% islamitisch is dat er in bepaalde periodes, zoals de heilige maand ramadan, rekening moet worden gehouden met beperkingen. Tijdens de ramadan kunnen lokale restaurants en levensmiddelenwinkels bijvoorbeeld gesloten zijn. Daarnaast gelden er het hele jaar door regels: zoals in veel islamitische landen is het verboden om in openbare ruimtes onthullende kleding te dragen waarbij knieën, schouders of navel zichtbaar zijn. Overtreding van deze regels kan leiden tot boetes, hoewel hotelterreinen en stranden als neutrale zones worden beschouwd.

Nog enkele beperkingen om in Zanzibar rekening mee te houden:

• Alcohol drinken in openbare ruimtes is verboden, net als zichtbaar onder invloed zijn. Bovendien worden alcoholische producten niet in lokale winkels verkocht; ze zijn alleen verkrijgbaar bij gespecialiseerde verkooppunten.
• Fotograferen in moskeeën en andere religieuze locaties is verboden. Ook bij het fotograferen van lokale bewoners is voorzichtigheid verstandig: om misverstanden te voorkomen, is het beter vooraf toestemming te vragen.
• Uitbundige openbare uitingen van affectie kunnen eveneens worden gezien als respectloos tegenover de islamitische cultuur. Reizigers wordt daarom aangeraden zich in openbare ruimtes aan de geldende omgangsnormen te houden.

Andere religies in Tanzania

Naast de aanhangers van de twee grootste religies wonen er in Tanzania ook boeddhisten, joden, hindoes, sikhs, Bahá'ís en vertegenwoordigers van gemengde religieuze overtuigingen. Onderzoeken laten zien dat het aandeel van deze andere geloofsrichtingen ongeveer 1,6% bedraagt.

Lokale geloofsovertuigingen en hekserij in Tanzania

Traditionele overtuigingen van de inheemse volkeren van Afrika nemen een bijzondere plaats in binnen het religieuze landschap van Tanzania. Zoals eerder genoemd staat het land bekend om zijn rijke culturele en etnische diversiteit: binnen de grenzen leven ongeveer 150 verschillende etnische groepen, elk met eigen gebruiken, traditionele overtuigingen en rituelen.

Veel lokale geloofsovertuigingen delen enkele kenmerken, zoals de erkenning van een opperwezen en van geesten die volgens aanhangers natuurlijke objecten, zoals bomen of stenen, bewonen. Voorouderverering vormt een wezenlijk onderdeel van het traditionele geloof: nakomelingen betuigen dankbaarheid voor leven, voedsel, water, gunstige werkomstandigheden, gezondheid en kinderen. Toch bestaan er geen uniforme tradities binnen lokale religies; zij verschillen per regio en etnische groep.

Religie van de Chaga

De omgeving en de hellingen van de KilimanjaroDe Kilimanjaro is de hoogste stratovulkaan van Afrika en de hoogste vrijstaande berg ter wereld, gelegen in de gelijknamige regio van Tanzania. De Kilimanjaro is 5.895 meter hoog, en de gemiddelde duur van de beklimming is 7 dagen. De beste periodes om de berg te beklimmen zijn van eind december tot begin maart en van half juni tot eind oktober. Veel beginnende bergbeklimmers kiezen de Kilimanjaro als startpunt voor het "Seven Summits"-programma., een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Tanzania waar beklimmingsexpedities plaatsvinden, worden al eeuwen bewoond door clans van het Chaga-volk, een Bantoegroep die de derde grootste etnische groep van het land vormt. De meeste Chaga hangen het christendom aan, vooral het katholicisme. Kleinere groepen praktiseren de soennitische islam, gemengde religieuze overtuigingen en de traditionele Chaga-religie, die enkele overeenkomsten met het christendom heeft en elementen bevat van voorouderverering en geloof in de zonnegod Ruwa.

Daarnaast combineren veel Chaga het naleven van religieuze voorschriften met geloof in magie en hekserij. Zo kent de stam een heilige plant, Dracaena fragrans, die in veel rituelen wordt gebruikt: mannen maken ringen van de bladeren, die zij vervolgens aan de voeten van hun geliefde werpen als symbool van een huwelijksaanzoek. De plant wordt ook op de graven van overleden familieleden geplant als teken van respect, en geschonken als symbool van verzoening. Daarnaast worden de bladeren gebruikt om gekapte bomen af te bakenen, als verontschuldiging aan degene die de boom heeft geplant en om ongeluk af te wenden.

Religie van de Sukuma

Vertegenwoordigers van de SukumaDe Sukuma vormen de grootste etnische groep van Tanzania en maken ongeveer 16% van de bevolking uit. De meeste Sukuma wonen op het platteland, maar een aanzienlijk deel is naar grote steden verhuisd, vooral Mwanza en Shinyanga. In stedelijke omgevingen werken zij in gangbare stadsberoepen, bijvoorbeeld als arts, leraar of verpleegkundige., die ook in grote steden in Tanzania wonen, tonen hun respect voor voorouders op een bijzondere manier. Wanneer een familielid overlijdt, eren stamleden diens nagedachtenis met gebeden en speciale offers: lwanga (gierstbier) en koeienmest.

Veel Tanzanianen geven hun kinderen naast een christelijke of islamitische naam een tweede naam ter ere van een grootmoeder of grootvader. Deze traditie weerspiegelt een band met de geestenwereld: men gelooft dat zo'n gebaar van respect voor de voorouders het kind zal beschermen en behoeden voor ziekten.

Sommige leden van het Nyamwezi-volk identificeren zich als moslim, maar volgen in de praktijk een gemengd geloofssysteem: zij houden zich aan de pijlers van de islam en onderhouden tegelijk eerbiedig contact met de geestenwereld via tovenaars en magiërs. Leden van de Maasai-stam geloven bijvoorbeeld niet in een hiernamaals en houden vast aan een traditioneel geloof in Ngai, de god van regen, donder en bliksem.

Tanzaniaanse religie en cultuur zijn met elkaar verbonden

Religie in Tanzania is nauw verweven met de cultuur van het land. Zo staat het Makonde-volk bekend om zijn uitzonderlijke houtsnijkunst, en worden houten vrouwenfiguren gebruikt als talismans. Volgens de Makonde-legende begon de geschiedenis van de stam met de voorouder van de mensen, een wezen dat noch mens noch dier was. Terwijl het over de aarde zwierf en op een nacht genoeg kreeg van zijn eenzame bestaan, veranderde het een gevelde boom in een figuur die op hem leek. De volgende ochtend, toen de zonnestralen het hout raakten, kwam de figuur tot leven en veranderde zij in een mooie vrouw, die de echtgenote van het wezen werd. Samen trokken zij over de wereld, en pas toen zij zich vestigden in de Oost-Afrikaanse hooglanden kregen zij een nakomeling: het eerste kind van de Makonde.

Magie en hekserij in Tanzania

Over het algemeen bestaat magie in Tanzania vaak vreedzaam naast religie. Vertegenwoordigers van elke geloofsrichting kunnen christelijke, islamitische of andere religieuze overtuigingen combineren met het idee dat het stelen van de kip van de buurman magische vergelding zal brengen in de vorm van spijsverteringsproblemen. Daarnaast wenden veel gelovigen zich bij ziekte of andere problemen tot waarzeggers en sjamanen. Een studie van het Pew Research Center stelt dat 60% van de ondervraagde Tanzanianen gelooft dat offers aan voorouders of geesten hen tegen kwaad kunnen beschermen, en dat veel christenen en moslims elementen van traditionele Afrikaanse overtuigingen opnemen in hun religieuze praktijk.

Professor Joachim Mwami van de University of Dar es Salaam benadrukt dat het werk van traditionele Afrikaanse genezers doorgaans zonder betaling wordt gedaan, en dat het vragen van geld voor magische diensten vaak voorkomt bij oplichters die misbruik willen maken van het geloof van lokale bewoners en reizigers in magie en de kracht van bijbehorende rituelen. Hij legt uit dat hekserij voor de lokale bevolking al eeuwenlang de eenvoudigste verklaring vormt voor allerlei gebeurtenissen, zoals ziekten bij kinderen of natuurrampen. 

Er zijn echter uitzonderingen. Dr. Alyssa Crittenden van de University of California, San Diego schrijft dat de meeste leden van de nomadische Hadza-stam niet in magie of godheden geloven en geen enkele religie belijden. Deze stam kiest geen religieuze leiders, sjamanen of kruidengeneeskundigen, en de mensen praktiseren geen hekserij. Toch hebben de Hadza wel een kosmologie. Zij geloven bovendien dat vertegenwoordigers van andere stammen magische vermogens bezitten en hen bij conflicten kunnen bedreigen met vervloekingen, schade en andere tegenslagen. De stam heeft een eigen legende over de afdaling naar de aarde: volgens de traditie kwamen de Hadza vanuit de hemel naar beneden via een baobab, of in een andere versie via de hals van een giraffe.

Religieuze feestdagen in Tanzania

Omdat Tanzania een land is met een rijke etnische en religieuze diversiteit, worden er naast nationale feestdagen ook feestdagen gevierd die verbonden zijn met verschillende religies. In het voorjaar vieren Tanzaniaanse christenen bijvoorbeeld Pasen, terwijl moslims in het land Eid al-Fitr vieren, het islamitische feest aan het einde van de vastenmaand. Daarnaast viert Tanzania ook de geboortedag van de profeet Mohammed, Maulid, de hindoeïstische feestdagen Vaisakhi en Durga Puja, de boeddhistische ceremonie Katina en vele andere.

Veelgestelde vragen

Hier beantwoorden we kort enkele veelgestelde vragen over Tanzania die vaak op Google en andere platforms worden gesteld.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen