Voorbereiding op trekking op grote hoogte

Wie de wereld van wandelen op grote hoogte betreedt, heeft meer nodig dan liefde voor de bergen alleen. Een expeditie vraagt om zorgvuldige planning, fysieke voorbereiding en inzicht in de specifieke uitdagingen die op berghellingen wachten. In deze uitgebreide gids nemen we u mee langs de belangrijkste onderdelen van wandelen op grote hoogte: de basisprincipes, mogelijke risico's, strategieën voor acclimatisatie, trainingstips, materiaaladvies en praktische aanbevelingen van experts voor een veilige en geslaagde expeditie.

De mens in de bergen

In augustus 1980 stond, midden in een witte, levenloze sneeuwwildernis en gehuld in een mistwolk, een eenzame man op een ongelooflijke hoogte. De hoogtemeter gaf 8.200 aan: meters boven zeeniveau, een hoogte waarop geen organisme blijvend kan overleven. Zelfs een kort verblijf op deze hoogte is gevaarlijk voor gezondheid en leven. Toch stond de man daar, wankelend, terwijl hij nadacht over hoe hij en zijn denkbeeldige metgezel in de kleine tent zouden passen die hij zojuist had opgezet.

Die metgezel bestond niet echt, maar de man, dik ingepakt in warme kleding, maakte zich zorgen dat zijn partner niet genoeg te eten zou hebben. Daarom sneed hij het stuk vlees eerlijk doormidden. Toen hij zich omdraaide, besefte de eenzame bergbeklimmer dat hij volkomen alleen was in deze koude, besneeuwde wereld. Zijn klimpartner, met wie hij de afgelopen uren alles had gedeeld wat hij bezat, bestond alleen in zijn uitgeputte brein, beroofd van zuurstof, rust en warmte.

Die klimmer was de legendarische Reinhold Messner,Reinhold Messner, een Italiaanse extreme bergbeklimmer, staat bekend om zijn uitzonderlijke prestaties en recordbrekende beklimmingen. Hij was de eerste persoon die alle 14 achtduizenders bedwong en elke beklimming voltooide zonder extra zuurstof. Messners benadering van het bergbeklimmen veranderde de sport: eenvoud, natuurlijkheid en het verleggen van menselijke grenzen stonden centraal. Zijn baanbrekende expedities luidden een nieuw tijdperk van topbeklimmingen in, waarin atletisch vermogen werd gecombineerd met een diepe waardering voor de bergen. en de met sneeuw bedekte berg die hij beklom was de ontzagwekkende en dodelijke Everest. Messner werd de eerste persoon die EverestMount Everest wordt beschouwd als de hoogste bergtop op aarde. De berg ligt in de Himalaya, op de grens van Nepal en China. De hoogte van Everest is 8.848 meter. alleen en zonder extra zuurstof bereikte. Tijdens de beklimming gleed hij in een gletsjerspleet, vocht om zichzelf te bevrijden en stond bijna op het punt op te geven en terug te keren. De timing van de beklimming was ongebruikelijk: midden in het moessonseizoen, bij ongunstig weer. Vlak voor de laatste toppoging verslechterden de omstandigheden, met opkomende mist en lichte sneeuwval. Door zuurstoftekort op zo'n hoogte en door de zware weersomstandigheden begon Messners brein niet meer goed te functioneren.

Later gaf de bergbeklimmer toe dat solo de Mount Everest beklimmen zonder extra zuurstof het zwaarste was wat hij ooit had gedaan. Toen hij afdaalde naar het kamp, schreef zijn vriendin Nena Olgin in haar dagboek: "Het lijkt alsof er een dronken man van de col naar beneden kwam, en niet dezelfde man die vier dagen eerder was vertrokken." Messner was fysiek en mentaal volledig uitgeput. Bij zijn terugkeer vroegen de medici in het kamp waarom hij daarboven was gegaan om te sterven. Zijn antwoord werd legendarisch: "Ik ging daarheen om te leven." Dit verhaal laat goed zien wat er met een mens op grote hoogte kan gebeuren.

Hoogte en welzijn

Wat gebeurt er met mensen die zo hoog klimmen, waar het lichaam moet omgaan met onbekende omstandigheden? Onze voorouders ontwikkelden zich op hoogtes dicht bij zeeniveau. De migratie naar ongebruikelijke leefgebieden vond relatief recent plaats, en de geschiedenis van het bergbeklimmen is nog geen twee eeuwen oud.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen: groepen mensen die zich op grote hoogte vestigen en daar onder redelijke omstandigheden leven. De bekendste voorbeelden zijn La Rinconada, een stad in Peru op 5.100 meter hoogte, Tuiwa, een Tibetaans dorp in China op 5.070 meter, het hooggelegen stadje Santa Barbara in Bolivia op 4.774 meter en Karzok, een Indiaas dorp op ten minste 4.570 meter boven zeeniveau. Vanuit het perspectief van de berggeneeskunde liggen al deze plaatsen in een zone van zeer grote hoogte, wat onvermijdelijk invloed heeft op de gezondheid van de inwoners.

Wat beweegt mensen om zich zo hoog te vestigen? La Rinconada is een mijnstad met enkele duizenden inwoners die onder zware omstandigheden werken om goud te winnen. De bewoners leven met een voortdurend zuurstoftekort en met koude lucht op een hoogte waar zelfs geen bomen groeien. Tuiwa telt minder dan 200 inwoners, die een zeer eenvoudige levenswijze hebben. Over dit dorp is weinig bekend, maar de geschiedenis van Tibet is nauw verbonden met spirituele praktijken, wat een reden kan zijn geweest voor de afzondering van de eerste bewoners. Santa Barbara in Bolivia ontstond, net als La Rinconada, dankzij mijnbouw en is in wezen een kleine mijnnederzetting. Het Indiase dorp Karzok ligt naast een boeddhistische tempel.

Het lijkt erop dat vooral religie en goud mensen ertoe kunnen brengen te wonen op plaatsen waar het lichaam het zwaar heeft. Al deze nederzettingen op grote hoogte zijn uitzonderlijk. De meeste mensen leven in steden die veel dichter bij zeeniveau liggen. Wie naar de megasteden van de wereld kijkt, ziet dat hun hoogte vaak in tientallen meters wordt gemeten. Onder zulke omstandigheden heeft het menselijk lichaam zich ontwikkeld.

Toch verlaten mensen soms hun vertrouwde steden en trekken zij naar grote hoogte. Er is dan iets anders dat hen omhoog drijft dan materieel gewin of spirituele behoefte. Het kan de aantrekkingskracht van avontuur zijn. De bergen roepen, en velen geven gehoor aan die roep. Een juiste voorbereiding op een bergexpeditie en verstandig handelen tijdens de beklimming zelf vergroten de veiligheid aanzienlijk en beperken de gezondheidsrisico's.

Gezondheidsrisico's op grote hoogte

Wat ervaart een onvoorbereid persoon precies op grote hoogte? Een verblijf op grotere hoogte kan verschillende effecten hebben, al betekent dat niet dat iedereen ze allemaal krijgt. Het is wel verstandig om vooraf te weten welke reacties kunnen optreden. Hieronder bespreken we de waarneembare verschijnselen van acclimatisatie, van milde klachten tot de ernstigste en zeldzaamste vormen, wanneer het lichaam moeite heeft zich aan te passen.

Hoogte werkt bij ieder mens anders. Sommige mensen ervaren licht ongemak en merken daar nauwelijks iets van, terwijl anderen duidelijke klachten krijgen maar toch hun beoogde doel bereiken. Voor sommigen wordt het al oncomfortabel boven 1.500 meter.

Milde acute hoogteziekte

Dit kunnen mensen op grote hoogte ervaren:

• Hoofdpijn
• Zwakte
• Kortademigheid tijdens lopen of andere inspanning
• Verlies van eetlust
• Misselijkheid of braken
• Duizeligheid
• Snelle hartslag
• Tintelingen op de huid
• Zwelling van handen, voeten en gezicht
• Vaker plassen of winderigheid
• Slapeloosheid
• Verstoorde ademhaling tijdens de slaap
• Neusbloedingen
• Algemene malaise

Ook andere symptomen kunnen optreden, vooral bij mensen met chronische aandoeningen of bijvoorbeeld bij zwangere vrouwen en kinderen. Geen van de genoemde symptomen is "verplicht" tijdens wandelen op grote hoogte. Wel is het waarschijnlijk dat sommige klachten binnen 12–24 uur na het begin van de stijging verschijnen.

Als deze symptomen optreden maar de verdere stijging niet verhinderen, kan dat worden gezien als een goed teken dat het lichaam bezig is zich aan te passen. Omgekeerd kan het uitblijven van bijvoorbeeld vaker plassen wijzen op slechte acclimatisatie en uitdroging.

Een combinatie van meerdere symptomen wijst op hoogteziekte. Samen kunnen ze duiden op de mildste vorm daarvan: acute hoogteziekte, ook bekend als AMS. Het lichaam reageert hierop met een aanpassingsreactie. Bij succesvolle acclimatisatie worden de klachten binnen enkele uren of dagen milder of verdwijnen ze volledig. In de meeste gevallen duurt dit 1–2 dagen.

Ernstige hoogteziekte: long- en hersenoedeem

Er bestaan ook ernstige vormen van hoogteziekte, waarbij vocht zich begint op te hopen in de inwendige organen. Dit kan leiden tot longoedeem op grote hoogte (HAPE) of hersenoedeem op grote hoogte (HACE). In de ernstigste gevallen treden beide processen tegelijk op. Het is belangrijk om de symptomen van oedeem nauwlettend te volgen, zodat tijdig maatregelen kunnen worden genomen en de ziekte niet verder vordert. In dit geval telt elk uur, omdat de aandoening zich snel kan ontwikkelen.

Symptomen van longoedeem op grote hoogte (HAPE):

• Kortademigheid, ook in rust
• Drukkend gevoel op de borst
• Niet kunnen liggen en direct willen rechtop zitten (vaak wakker worden)
• Hoesten, soms met vochtig of bloederig slijm
• Zwakte

De diagnose longoedeem op grote hoogte wordt gesteld wanneer twee van deze symptomen aanwezig zijn. Aanvullende tekenen zijn snelle ademhaling en hartslag, piepen bij het ademen en een blauwachtige verkleuring van de huid.

Risicofactoren voor het ontstaan van longoedeem zijn eerdere aandoeningen van de luchtwegen en het hart-vaatstelsel, evenals chronische en acute infecties zoals longontsteking, tonsillitis en bronchitis. Longoedeem kan ook worden uitgelokt door te zware fysieke inspanning voordat het lichaam volledig aan de hoogte is geacclimatiseerd. Daarom wordt aangeraden langzaam te stijgen en regelmatig rust te nemen.

De behandeling van HAPE bestaat uit zuurstoftherapie, rust, het opwarmen van het lichaam en, wanneer de ziekte blijft verergeren, onmiddellijke afdaling. Medicamenteuze behandeling kan bestaan uit nifedipine; dit middel is aanwezig in elke EHBO-kit van Altezza Travel.

Symptomen van hersenoedeem op grote hoogte (HACE):

• Vermoeidheid en sloomheid
• Desoriëntatie, veranderde mentale toestand, moeite met denken en gedachten onder woorden brengen
• Misselijkheid
• Snelle hartslag
• Ataxie, een motorische stoornis waarbij de coördinatie van bewegingen verstoord raakt en iemand op een dronken persoon kan lijken
• Koorts
• Fotofobie, een pijnlijke gevoeligheid voor licht

Hersenoedeem is de ernstigste en levensbedreigende vorm van hoogteziekte. Als u hebt gehoord van sterfgevallen onder bergbeklimmers op Everest die niet door ongevallen werden veroorzaakt, was de oorzaak vaak hersenoedeem op grote hoogte. Dit gebeurde wanneer klimmers de ziekte negeerden en hun beklimming voortzetten. De aandoening ontwikkelt zich vaak snel: binnen 24 uur na het begin van ernstige symptomen kan coma optreden, gevolgd door overlijden.

De behandeling van HACE bestaat uit zuurstoftherapie, onmiddellijke afdaling als er geen stabilisatie optreedt, en evacuatie bij verslechtering wanneer iemand niet meer zelfstandig kan bewegen. Dexamethason kan als medicatie worden gebruikt. Ook dit middel is aanwezig in de EHBO-kits van Altezza Travel.

Hoogtezones

Op welke hoogtes treden bepaalde effecten op? In de berggeneeskunde verdelen we hoogte in drie zones met eigen kenmerken, vooral op basis van luchtdruk, die invloed heeft op het zuurstofgehalte in de lucht.

De drie zones zijn:

• 1.500–3.500 meter – grote hoogte
• 3.500–5.500 meter – zeer grote hoogte;
• boven 5.500 meter – extreme hoogte.

Ook de grens van 8.000 meter boven zeeniveau moet worden genoemd. Alles daarboven staat bekend als de death zone. Op zulke hoogtes verslechtert het welzijn snel en aanzienlijk. Langdurig verblijf is niet mogelijk, omdat de lichaamssystemen onder de belasting simpelweg uitvallen, met de dood tot gevolg. De maximale tijd op zulke hoogtes bedraagt 2–3 dagen, en dat geldt voor ervaren klimmers die extra zuurstof gebruiken. Acclimatisatie boven 8.000 meter is niet mogelijk. Op aarde zijn er 14 bergtoppen die deze hoogte overschrijden.

Zoals eerder genoemd is leven op zeeniveau voor mensen het eenvoudigst. Op 0 meter boven zeeniveau bedraagt de gemiddelde atmosferische druk op aarde ongeveer 100 kilopascal (kPa).Een nauwkeurigere waarde voor de gemiddelde luchtdruk op zeeniveau is 101.325 pascal (760 mmHg), oftewel 1 atmosfeer (1,033233 atm). Dit komt overeen met ongeveer 760 millimeter kwikdruk (mmHg). Mensen met verhoogde meteorologische gevoeligheid volgen soms de luchtdruk in weerberichten. Dit is vooral belangrijk voor mensen met lage of hoge bloeddruk, ademhalingsproblemen of problemen met de bloedsomloop. Externe druk beïnvloedt de toestand van de bloedvaten en daarmee de zuurstoftoevoer naar het lichaam en uiteindelijk het algemene welzijn.

Luchtdruk heeft geen directe, vaste relatie met hoogte; ook weersomstandigheden spelen mee, vooral temperatuur en luchtvochtigheid. In vochtige maritieme klimaten kan hoogteziekte op lagere hoogtes optreden dan in droge gebieden. In Kamtsjatka en Patagonië kunnen symptomen van hoogteziekte bijvoorbeeld al onder 1.500 meter voelbaar zijn, terwijl in de droge Himalaya de effecten van grote hoogte pas vanaf 3.500 meter of zelfs hoger merkbaar worden. Alleen afgaan op de hoogte boven zeeniveau is dus onvoldoende.

Ademen op grote hoogte

Om te begrijpen hoe ons ademhalingssysteem werkt, moeten we niet alleen atmosferische druk begrijpen, maar ook partiële druk. Dat is de druk die een specifieke gascomponent van de lucht zou uitoefenen als die hetzelfde volume innam als alle gassen samen. Lucht bevat stikstof, zuurstof, argon, koolstofdioxide en andere gassen. Voor ons is zuurstof het belangrijkst; het vormt bijna 21%.Zuurstof vormt 20,946% van het totale volume in droge lucht. Hoewel het aandeel zuurstof op elke hoogte gelijk blijft, neemt de partiële zuurstofdruk af naarmate we hoger komen, doordat de atmosferische druk daalt.

Wanneer iemand verder boven zeeniveau stijgt, daalt de atmosferische druk. De zwaartekracht wordt zwakker, waardoor gassen zich vrijer in de lucht verspreiden. Daardoor daalt ook de partiële zuurstofdruk. Op zeeniveau bedraagt de partiële zuurstofdruk in de atmosfeer ongeveer 21,2 kPa. De atmosferische druk halveert ongeveer elke 5.500 meter, en de partiële zuurstofdruk daalt mee. Met andere woorden: u ademt hetzelfde luchtvolume in als voorheen, maar die lucht bevat minder zuurstof.

Kijken we naar Mount Everest, de hoogste berg op aarde, dan wordt duidelijk hoe dit werkt. Aan de voet van Everest ligt de partiële zuurstofdruk dicht bij de vertrouwde norm van 21 kPa, waardoor ademen gemakkelijk is. In de Everest-basiskampen, op 5.150–5.364 meter hoogte, is de atmosferische druk ongeveer gehalveerd. Eenvoudigheidshalve nemen we 50 kPa, de helft van 100 kPa op zeeniveau. De hoeveelheid zuurstof in de lucht blijft hetzelfde, ongeveer een vijfde of 20,946%, waardoor de partiële zuurstofdruk ongeveer halveert tot iets meer dan 10 kPa. Naarmate u hoger komt, wordt de exponentiële daling echter duidelijker.

Op de top van Mount Everest, op 8.848 meter, bedraagt de atmosferische druk slechts 33,7 kPa en blijft het zuurstofpercentage ongeveer een vijfde. Als we 21% van 33,7 kPa berekenen, komt de partiële zuurstofdruk op deze hoogte uit op slechts 7,1 kPa. Dat is een derde van de vertrouwde norm van 21 kPa. Met andere woorden: om de gebruikelijke hoeveelheid zuurstof binnen te krijgen, moet u drie keer zoveel lucht inademen.

Ondertussen daalt in ons bloed de partiële druk van koolstofdioxide. Hier komen we een ander belangrijk effect van grote hoogte tegen. Hoe werkt ademhaling? In grote bloedvaten en in de hersenen bevinden zich receptoren die voortdurend de partiële druk van koolstofdioxide en zuurstof in het bloed meten. Die informatie bereikt het ademhalingscentrum, dat de waarden analyseert en bepaalt hoe vaak en hoe diep we ademhalen. Onze arteriële normen zijn ingesteld op zeeniveau: 5,3 kPa voor koolstofdioxide en 13 kPa voor zuurstof. Wanneer de waarden van deze normen afwijken, laat ons brein ons sneller en dieper ademen.

Tot ongeveer 2.500 meter boven zeeniveau heeft de arteriële partiële druk van koolstofdioxide prioriteit voor de hersenen; daarboven wordt de zuurstofdruk in het bloed belangrijker. Deze hoogte van 2.500 meter wordt gezien als een kritische grens voor het ontstaan van hoogteziekte. De meeste gezonde mensen ervaren op deze hoogte de eerste symptomen, en de acclimatisatie begint.

Periodieke ademhaling tijdens de slaap

Na het passeren van de grens van 3.000 meter kunnen sommige mensen een verstoorde ademhaling tijdens de slaap ervaren. Dit effect staat bekend als periodieke ademhaling of Cheyne-Stokes-ademhaling. Het uit zich in een opeenvolging van fasen: eerst oppervlakkige en trage ademhalingen, vervolgens snelle en diepe ademhalingen, gevolgd door een volledige adempauze van enkele seconden, waarna de cyclus zich herhaalt.

Tijdens de pauze kan iemand wakker schrikken met een gevoel van verstikking. Op grote hoogte kan zo'n onrustige slaap uitputtend zijn en klimmers verhinderen goed te herstellen. De verandering in het ademhalingspatroon wordt veroorzaakt door de reactie van het ademhalingscentrum op de arteriële partiële druk van twee gassen in het bloed: koolstofdioxide en zuurstof. Voor mensen die voor het eerst grote hoogte ervaren, wordt dit beschouwd als een normale reactie.

Uitdroging

Lage atmosferische druk versnelt de verdamping van vocht, wat tot uitdroging kan leiden. Dit effect moet voortdurend in gedachten worden gehouden wanneer u naar grotere hoogte stijgt. Een andere factor die direct aan uitdroging kan bijdragen, is vaker plassen.

Soms merkt iemand uitdroging niet op en ontstaat er geen dorstgevoel. Toch zal een tekort aan water in het lichaam uiteindelijk invloed hebben op het functioneren ervan. Het is essentieel om voortdurend water te drinken, ook wanneer u daar geen behoefte aan hebt. De optimale aanbeveling is 3–4 liter per dag.

Ultraviolette straling

Ultraviolette straling is een risico dat niet mag worden onderschat, vooral bij veel zonlicht op grote hoogte. Hoe hoger u klimt, hoe kwetsbaarder u wordt voor uv-straling. In besneeuwde gebieden, zoals op Mount Everest, is de impact nog groter doordat het licht op de sneeuw weerkaatst. Het risico op verbranding neemt toe.

Bescherming tegen ultraviolette straling bestaat uit kleding, zonnebrandcrème voor gezicht en handen, en een zonnebril. Ook een buff is nuttig: die kan van de hals over het gezicht worden getrokken en beschermt zo tegen zowel zonnestralen als kou.

Kou

Kou is een andere cruciale factor om rekening mee te houden wanneer u de bergen in gaat. In de bergen is het altijd koel, en hoe hoger u klimt, hoe kouder het wordt. Onaangename temperaturen kunnen samengaan met harde wind en hoge luchtvochtigheid. Daarbij speelt ook de gevoelstemperatuur een rol, die aanzienlijk lager kan zijn dan de waarden die u vóór vertrek in de weersverwachting ziet.

Als u onder zulke omstandigheden regen treft, verslechtert de situatie. Koud weer is een zeer belangrijke factor bij de voorbereiding en planning van de beklimming. Een extra set warme kleding is essentieel, evenals reserveparen sokken en handschoenen voor het geval de belangrijkste nat worden. Op extreme hoogte neemt het risico op bevriezing toe.

Een betrouwbare expeditieorganisatie informeert deelnemers niet alleen over alle noodzakelijke uitrusting, maar zorgt er ook voor dat die beschikbaar is. Op de Kilimanjaro beschikt Altezza Travel bijvoorbeeld over het grootste magazijn met berguitrusting, waar elke klimmer alles kan huren, van kleding tot slaapzakken.

Hoe bereidt u zich voor op grote hoogte?

Hoe bereidt u uw lichaam voor op verblijf op grote hoogte? Het korte antwoord is: dat kan niet volledig. Hoogteziekte kan iedereen treffen, ongeacht gezondheid, leeftijd, geslacht enzovoort. Er bestaan geen specifieke oefeningen die acute hoogteziekte of afzonderlijke symptomen ervan kunnen voorkomen. Sporters die regelmatig trainen op hun gebruikelijke hoogte zijn net zo gevoelig voor de aandoening als mensen die nooit hebben gesport. In onze tien jaar ervaring met het organiseren van Kilimanjaro-beklimmingen hebben we vaak gezien hoe fitte mannelijke atleten het zwaar kregen, terwijl onvoorbereide jonge vrouwen de berg moeiteloos en comfortabel beklommen.

Er is geen direct verband tussen het risico op hoogteziekte en chronische aandoeningen zoals diabetes of longziekten. Mensen met afwijkingen in de normale werking van ademhaling of hart-vaatstelsel moeten tijdens de beklimming wel bijzonder goed op hun welzijn letten. Ook bestaat er geen verband tussen het risico op ziekte en de leeftijd van klimmers, hoewel soms wordt beweerd dat jongeren vatbaarder zijn voor hoogteziekte dan ouderen. Die bewering verwijst echter vaak specifiek naar jonge mannen van 16–25 jaar.

Sommige trainers adviseren duurtraining zoals hardlopen of zwemmen, maar die staat niet direct gelijk aan de omstandigheden op grote hoogte. Fysieke fitheid speelt wel een positieve rol, omdat die helpt omgaan met bewegen, stijgen en het dragen van lasten. Iemand zonder overgewicht en met een goede conditie verbruikt tijdens toenemende fysieke inspanning op een bergexpeditie minder energie dan iemand met een zittende leefstijl. Een verzwakt persoon, of iemand met relatief veel lichaamsvet ten opzichte van spiermassa, krijgt tegelijk te maken met fysieke belasting én aanpassing aan grote hoogte. Het is onzeker of daarvoor voldoende capaciteit beschikbaar is. Cardiovasculaire training helpt het lichaam zeker voor te bereiden op bergbeklimmen, maar geen enkele oefening bereidt volledig voor op de uitdagingen van hoogtewinst.

Het enige wat op vertrouwde hoogte theoretisch mogelijk is, is training in een hypobare kamer die lage atmosferische druk simuleert. Dit is echter een medische procedure, complex en alleen mogelijk onder toezicht van medisch personeel. Voor de meeste mensen is dit niet toegankelijk; zulke kamers worden gebruikt om astronauten, piloten en parachutisten te trainen. Er bestaan ook hoogtetenten waarin de druk normaal blijft, maar de zuurstofconcentratie daalt van de gebruikelijke 21% naar 12%, waardoor een lage partiële zuurstofdruk op grote hoogte wordt nagebootst. Dergelijke tenten worden gedurende één week vóór de beklimming 's nachts gebruikt.

Een goede strategie is acclimatisatie via expedities naar lagere hoogtes voordat u hoge bergen probeert te beklimmen. Voorafgaand aan een beklimming van de Kilimanjaro kan bijvoorbeeld een trekking op Mount Meru helpen het lichaam te laten wennen aan fysieke inspanning en de nodige voorbereiding voor acclimatisatie te bieden. Hoe hoger de berg die u wilt beklimmen, hoe belangrijker het is om een geleidelijke acclimatisatie op lagere hoogtes zorgvuldig te plannen, zodat uw lichaam zich rustig kan aanpassen. Dit is vooral belangrijk vóór beklimmingen van de hoogste toppen van de Karakoram en de Himalaya.

Waarom hebben we zo uitgebreid stilgestaan bij de specifieke effecten op grote hoogte? Simpel gezegd: om hun complexe biochemische aard uit te leggen, die zich manifesteert op extreme hoogtes waar mensen nooit hebben gewoond. Voor dit doel bestaan geen specifieke trainingsprogramma's in stedelijke omstandigheden, en voor de meeste mensen is het onmogelijk het lichaam voor te bereiden op extreme hoogte zonder de bergen in te gaan en de hoogte van overnachtingen geleidelijk op te voeren.

Er is slechts één uitzondering: iemands afkomst en de hoogte waarop iemand leeft. Als u uit Tibet, de Andes, het Ethiopisch Hoogland of andere hooggelegen regio's komt en voortdurend op grote hoogte hebt gewoond, bestaat de kans dat uw genetische achtergrond u op grotere hoogte voordeel geeft. Bij Tibetaanse bewoners is waargenomen dat zij een grotere longcapaciteit hebben en vaker kunnen ademen dan andere mensen op aarde. Andesbewoners hebben bloedvolumes die meer hemoglobine kunnen vervoeren dan die van andere mensen. Hooglandbewoners in Ethiopië hebben in het algemeen een hoger hemoglobinegehalte dan mensen in laaggelegen gebieden. Dit alles wijst op genetische aanpassing van populaties die al duizenden jaren in berggebieden wonen. Mensen die boven 2.500 meter boven zeeniveau leven, vormen iets meer dan 1% van de wereldbevolking.

Wat moeten alle anderen doen, voor wie de natuur dit voordeel niet vooraf heeft meegegeven? Het antwoord is eenvoudig: volg de regels die uw lichaam tijdens de beklimming helpen zich aan te passen.

Tips voor betere acclimatisatie:

Hoe u zich tijdens de beklimming voelt, hangt af van de snelheid waarmee u hoogte wint, hoeveel tijd u op verschillende hoogtes doorbrengt, de intensiteit van uw bewegingen en de mate van fysieke inspanning. Ook is het belangrijk om de regel "climb high, sleep low" te volgen en voldoende gehydrateerd te blijven.

In de meeste gevallen hangt het succes van acclimatisatie af van de kwaliteit van uw klimprogramma, de deskundigheid van uw gids en de algemene organisatie van de expeditie, inclusief tenten, uitrusting en maaltijden.

Acclimatisatie heeft ook een psychologische component. Het is bekend dat mensen onder emotionele stress moeilijker acclimatiseren dan mensen die ontspannen en mentaal voorbereid zijn. We raden aan om afstand te nemen van dagelijkse zorgen en uw aandacht te richten op de reis en de expeditie. Minder psychologische stress heeft een positief effect op de snelheid van acclimatisatie; stress vertraagt dit proces.

Vóór de beklimming

De beste manier om hoogteziekte te voorkomen, is het lichaam de kans geven op natuurlijke wijze te acclimatiseren. Dat betekent een geleidelijke hoogtewinst, niet alleen wat wandelsnelheid betreft, maar ook in de keuze van de kampen waar u overnacht. Het belangrijkste deel van de acclimatisatie vindt plaats tijdens de slaap, maar ook wat u overdag doet is van groot belang.

Een van de eerste mogelijkheden is acetazolamide gebruiken, beter bekend als Diamox, vóór het begin van de beklimming. Diamox is een medicijn dat het lichaam helpt bij de acclimatisatie. Het wordt gebruikt bij de behandeling van hersen- en longoedeem en als preventieve maatregel voorafgaand aan stijgen naar grotere hoogte. Meer over dit medicijn leest u in ons artikel. Als u met Altezza Travel aan een Kilimanjaro-expeditie begint, is dit medicijn altijd aanwezig in de EHBO-kit van de expeditie en kan het worden ingenomenAltezza Travel raadt alle Kilimanjaro-klimmers aan om vanaf de eerste dag van de expeditie een kuur Diamox te nemen, twee keer per dag in een dosering van 125 mg. Deze methode ondersteunt het lichaam het meest effectief tijdens hoogtewinst. aan het begin van of tijdens de beklimming.

Bij belangrijke ademhalings- of cardiovasculaire problemen is het essentieel om vóór het plannen van uw beklimming een arts te raadplegen.

De keuze van het klimprogramma bepaalt niet alleen de moeilijkheidsgraad, maar ook hoe u zich onderweg voelt. Langere programma's met meer dagen verdienen de voorkeur. Zo worden zevendaagse Kilimanjaro-routes aanbevolen boven kortere varianten van zes of vijf dagen. Hoe meer dagen u uw lichaam geeft om zich aan te passen, hoe groter de kans dat u de gewenste hoogte bereikt en zich beter voelt. Precies daarom kiezen we voor langere programma's voor onze groepsreizen op de Kilimanjaro.

Let ook op of er acclimatisatiewandelingen in het bergtrekkingprogramma zijn opgenomen. Dit zijn wandelingen of korte beklimmingen in uw vrije tijd nadat u elk kamp hebt bereikt. Het doel ervan is uw longen te helpen wennen aan de hoogte waarmee u de komende dagen te maken krijgt. U stijgt in een rustig tempo, bereikt de hoogste hoogte van die dag en daalt daarna weer af naar het kamp om te overnachten. Terwijl u slaapt, werkt uw bloedsomloop aan de aanmaak van meer rode bloedcellen, die verantwoordelijk zijn voor het transport van zuurstof vanuit de longen naar alle weefsels in het lichaam. De volgende dag voelt u zich beter. Dit is de kernregel van het bergbeklimmen: "climb high, sleep low". De methode is bijzonder effectief op populaire bergroutes zoals de Inca Trail in Peru en de beklimming van de Kilimanjaro in Tanzania.

Naast een verhoogde aanmaak van rode bloedcellen reageert het lichaam op grotere hoogte met andere fysiologische veranderingen in ademhaling en bloedsomloop. Daarom zijn meerdaagse klimprogramma's beter dan korte varianten.

Bestudeer zorgvuldig de informatie over de bergoperator met wie u de beklimming wilt ondernemen. Een betrouwbare organisatie geeft gedetailleerde informatie over haar klimprogramma's: de route, kampeeruitrusting en materiaal, het maaltijdplan, de professionaliteit en training van de gidsen, de medische ondersteuning tijdens expedities, de manier waarop gezondheidsrisico's voor deelnemers worden meegenomen, de verzekeringsdekking en het evacuatieplan voor noodgevallen om de veiligheid van deelnemers te waarborgen.

Bij Altezza Travel geven we bijvoorbeeld uitgebreide informatie over hoe u zich voorbereidt op de beklimming van de Kilimanjaro.

Belangrijkste aanbevelingen voor de beklimming:

Tijdens de expeditie helpen enkele eenvoudige regels om ernstige symptomen van hoogteziekte te voorkomen en de beklimming comfortabeler te maken:

• Zo langzaam mogelijk bewegen tijdens de expeditie
• Meer water drinken dan normaal: 3–4 liter per dag.
• Maaltijden niet overslaan, ook niet bij verlies van eetlust.
• Overmatige fysieke inspanning vermijden, vooral in de eerste 48 uur. Sportactiviteiten worden bij voorkeur tijdens de hele beklimming achterwege gelaten.
• Alcohol, slaapmiddelen en tabak vermijden vóór en tijdens de beklimming.
• Uw welzijn goed in de gaten houden en bij meerdere symptomen van hoogteziekte uw gids informeren.
• Bij verergering van hoogteziekte afdalen. Vaak is 500 meter afdalen al voldoende om symptomen te laten verdwijnen.
• Op extreme hoogte extra zuurstof gebruiken als symptomen verergeren. De hoofdgids van de groep neemt hierover de beslissing.

Meer weten over klimmen met Altezza Travel? Lees dan ons speciale artikel over acclimatisatie op de Kilimanjaro. Daarin leggen we uit hoe onze gidsen werken, hoe de dagelijkse verplichte medische controles verlopen en welke stappen onze reddingsgidsen nemen bij acute hoogteziekte. U vindt er ook uitgebreidere informatie over de stadia van acute hoogteziekte, longoedeem op grote hoogte en hersenoedeem.

Als u klaar bent om uw kracht te testen met een bergbeklimming, dan wacht de Kilimanjaro, de hoogste top van Afrika. Het is een prachtige plek voor wie nog geen hoge bergen heeft beklommen, maar dat graag wil proberen. U hoeft geen atleet te zijn en geen speciale uitrusting te bezitten om de hoogste berg van Afrika te beklimmen. Met Altezza Travel kunt u met vertrouwen beginnen aan wandelen op grote hoogte.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen