Helpt Diamox echt tegen hoogteziekte?
In dit artikel beantwoorden we de meestgestelde vragen over Diamox, waaronder:
Heeft het zin om Diamox te nemen tijdens een beklimming? Wat is de optimale dosering, zijn er contra-indicaties en hoe ernstig zijn de bijwerkingen?
Dit artikel is gebaseerd op de resultaten van klinisch onderzoek en op de jarenlange ervaring die Altezza Travel heeft met het beklimmen van de Kilimanjaro.
Hoogteziekte
Wanneer iemand zonder voorbereiding snel naar aanzienlijke hoogte stijgt, kan ongemak ontstaan doordat elke ademhaling minder zuurstof bevat. De ernst hangt af van veel externe factoren en van de individuele reactie van het lichaam. Zonder klimervaring en zonder grondige kennis van uw lichamelijke conditie kan niemand voorspellen hoe u zich tijdens een Kilimanjaro-trekking zult voelen.
Hoogteziekte is een volkomen normaal verschijnsel dat aangeeft dat uw lichaam zich aan veranderende omstandigheden aanpast. De ernst kan variëren van lichte klachten, zoals duizeligheid, milde kortademigheid of hartkloppingen, tot ernstige aandoeningen waarbij onmiddellijke evacuatie en medische zorg nodig zijn. De ernstigste vorm staat bekend als acute hoogteziekte, in combinatie met zowel long- als hersenoedeem.
Verschijnselen van zuurstoftekort kunnen bij sommige mensen al optreden op 2.000 meter hoogte, al worden de eerste klachten meestal geregistreerd op 3.000 meter en hoger. Een van de populairste routes op de Kilimanjaro, de Lemosho-route, begint bijvoorbeeld feitelijk op 3.500 meter hoogte, nadat u per voertuig dichter bij het eerste kamp bent gebracht. Daardoor kunt u de hoogte al enkele uren na het begin van de beklimming voelen.
In de meeste gevallen kan het lichaam zich tot ongeveer 4.000 meter zelf aanpassen en de ademhaling zo reguleren dat het zuurstoftekort in de lucht deels wordt gecompenseerd. Tijdens een beklimming is daar echter niet altijd genoeg tijd voor, omdat het aantal dagen beperkt is. Daarom adviseren we langere programma's, zodat uw lichaam beter kan acclimatiseren. Boven 4.000 m hebben mensen meestal ondersteuning nodig om met het lagere zuurstofniveau om te gaan: een rustiger tempo, regelmatige pauzes, meer water drinken en zorgvuldige controle van de gezondheid. Ook profylactische medicatie, zoals Diamox, kan helpen bij het acclimatisatieproces.
Uw lichaam helpen acclimatiseren
De meest effectieve manier om hoogteziekte tijdens een beklimming te beperken, is een geleidelijke, stapsgewijze acclimatisatie. Die wordt het best ondersteund door een langere trekking naar de top van de Kilimanjaro; 7 dagen geldt als aanbevolen duur. Ideaal is een route waarbij u overdag en de nacht doorbrengt op het laagst mogelijke slaapniveau. Middagwandelingen ondersteunen een rustige acclimatisatie: nadat de bergbeklimmers het dagtraject al hebben afgelegd, lopen zij nog een korte afstand op dezelfde hoogte of stijgen iets verder, om vervolgens vóór de nacht af te dalen naar het kamp en te rusten.
's Nachts, tijdens de slaap, past het lichaam zich aan de nieuwe omstandigheden aan. De ademhaling kan korte tijd onderbroken worden. Dat is onaangenaam, maar komt vaak voor. Het wordt veroorzaakt door een daling van het kooldioxidegehalte in het lichaam, die de hersenen interpreteren als een signaal om de ademhaling te vertragen en zo de gebruikelijke hoeveelheid CO₂ op te bouwen. Nadat de adem enkele seconden is ingehouden, wordt iemand wakker met het gevoel te stikken. Dit is een van de tekenen dat het lichaam zich aan de hoogte aanpast.
Ook overdag is het belangrijk om goed te letten op hoe u zich voelt tijdens de beklimming: zo vindt u het juiste tempo en merkt u signalen van het lichaam op. Moeizame ademhaling, een licht tintelend gevoel op de borst, duizeligheid en verslechterd zicht zijn allemaal klachten waaraan u aandacht moet besteden. Als u deze klachten ervaart, moet u stoppen met lopen en rust nemen. Wanneer u daarna weer verdergaat, doe dat dan in een rustig tempo. Een gematigd tempo tijdens de dagetappes en een geleidelijke acclimatisatie, met voldoende nachten op de berg, vergroten de kans aanzienlijk dat u de top van de Kilimanjaro bereikt. Om die reden adviseren we langere klimprogramma's van 7 dagen of meer. Deze programma's hebben het hoogste slagingspercentage.
Ook de conditie van uw lichaam vóór en tijdens de beklimming draagt sterk bij aan uw kans van slagen.
Een succesvolle beklimming vraagt om voldoende en goede slaap, zo weinig mogelijk stress en het vermijden van alcohol. Tijdens de beklimming moet u meer water drinken dan normaal, regelmatig eten en zorgen voor passende, voedzame maaltijden, waaronder calorierijke voeding volgens een bergdieet. Daarnaast zijn geschikte kleding en schoenen essentieel, zodat u niet te koud wordt of nat blijft, en moet u zich goed beschermen tegen de sterkere zon op grote hoogte.
Tot slot kan farmacologische ondersteuning zinvol zijn: Diamox-tabletten kunnen preventief worden gebruikt. Op basis van jarenlange ervaring en de conclusies uit klinische studies adviseren we bergbeklimmers om tijdens hun Kilimanjaro-trekking Diamox te nemen.
Wat is Diamox?
Acetazolamide wordt verkocht onder de handelsnaam Diamox. Het geneesmiddel is een koolzuuranhydraseremmer, met andere woorden: een middel dat de werking remt van enzymen die tijdens de ademhaling kooldioxide aan water binden. Daardoor verlaagt Diamox het koolzuurgehalte en vertraagt het het CO₂-verbruik, om de zuur-basebalans in uw lichaam te helpen stabiliseren.
Acetazolamide, de werkzame stof in het geneesmiddel, is van nature een diureticum. Een vaker aandrang om naar het toilet te gaan tijdens de beklimming van de Kilimanjaro is volledig normaal wanneer u dit middel gebruikt. Dit kan niet alleen door Diamox komen, maar ook door de verhoogde waterinname als gevolg van fysieke inspanning. We herinneren u eraan dat extra water drinken tijdens een bergtrekking wordt aanbevolen: u moet minstens 4 liter water per dag drinken.
Diamox wordt voorgeschreven voor de behandeling van hersenoedeem en glaucoom, en daarnaast bij andere ziekten en aandoeningen, waaronder de behandeling van hoogteziekte. In de aanbevelingen van fabrikanten wordt ook preventief gebruik tegen het ontstaan van hoogteziekte genoemd.
Wanneer en hoeveel neemt u?
Diamox kan volgens twee schema's preventief worden gebruikt: vanaf het moment dat symptomen van hoogteziekte optreden totdat ze afnemen, of vanaf vóór het begin van de beklimming tot aan de afronding ervan. De keuze voor preventief gebruik moet elke bergbeklimmer zelf maken.
Over medicijngebruik bestaan doorgaans verschillende opvattingen, grofweg verdeeld over twee kampen: "Beter voorkomen dan genezen: een paar tabletten maken het niet erger" (het voorstander-kamp) en "Mijn lichaam moet het eerst zelf proberen; ik neem tabletten alleen als laatste redmiddel" (het voorzichtiger kamp).
We verwijzen hiervoor naar de aanbevelingen van tegen hoogteziekte wordt aanbevolen voor iedereen die meer dan 500 meter op één dag stijgt. Bij een wordt preventieve inname van Diamox afzonderlijk sterk aanbevolen.
Als u niet allergisch bent voor Diamox, adviseren we 125 mg Diamox in de ochtend vóór het begin van uw Kilimanjaro-beklimming, en daarna tijdens de trekking tweemaal per dag 125 mg, elke middag en ochtend. Alle gidsen van Altezza Travel hebben in hun EHBO-kits een voorraad van het geneesmiddel voor elke bergbeklimmer. Tijdens de verplichte dagelijkse medische controles in de ochtend en avond zullen zij het middel ook aan bergbeklimmers aanbieden. Het geneesmiddel is inbegrepen in de prijs van de expedities en brengt geen extra kosten met zich mee.
Allergische reacties op de sulfonamidecomponenten van het geneesmiddel komen in een laag percentage voor. Raadpleeg uw arts om te laten beoordelen of u hiervoor allergisch bent.
Onder specialisten in hoogtemedicatie bestaat enige discussie over de dosering. Toch geldt 125 mg Diamox tweemaal per dag, in de ochtend en in de middag, als de optimale aanbeveling. Klinische studies hebben aangetoond dat een verhoogde dosering tot 500 mg per dag, 250 mg per dosis, ook effectief is voor de preventie van acute hoogteziekte. Deze hogere dosis wordt aanbevolen voor mensen met een lichaamsgewicht boven 80 kg. Doseringen boven 500 mg per dag worden gebruikt voor behandeling.
Heeft Diamox bijwerkingen?
Zoals elk geneesmiddel heeft Diamox verschillende bijwerkingen, met uiteenlopende ernst en in verschillende mate onderzocht.
Allereerst moet worden opgemerkt dat Diamox als diureticum werkt. Het is volkomen normaal als u tijdens de dagen waarop u de tabletten neemt vaker naar het toilet moet, al treedt dit niet altijd op. Tot de geregistreerde bijwerkingen behoort ook een licht tintelend gevoel op de huid.
Alle andere bijwerkingen die voor het geneesmiddel worden vermeld, zijn zeldzaam of niet bevestigd. Fabrikanten van geneesmiddelen moeten ze uit veiligheidsoverwegingen opnemen.
De meest voorkomende zorg rond het gebruik van Diamox is de vrees voor maag-darmklachten. Bijwerkingen zoals misselijkheid, braken, diarree en melena worden klinisch omschreven als "soms voorkomend". In de praktijk zien we deze klachten niet opvallend vaak onder onze bergbeklimmers. Ter herinnering: jaarlijks beklimmen meer dan 3.000 mensen de Kilimanjaro met Altezza Travel. Als dit een vaak voorkomende bijwerking zou zijn, zouden we terughoudender zijn met het voorschrijven ervan.
Het verband tussen veel bijwerkingen van het geneesmiddel en het gebruik ervan is zwak onderbouwd. Houd er rekening mee dat op de effecten van hoogteziekte ontstaan. Het lichaam ervaart stress en verandert tijdens de acclimatisatie zijn reacties, ook in de spijsvertering, zoals verlies van eetlust en indigestie. Helaas kan dit niet met gewone medicatie worden gereguleerd. Het directe verband tussen deze en andere verschijnselen en het gebruik van Diamox is daarom niet vanzelfsprekend. In elk geval is het doel van het geneesmiddel om het lichaam te ondersteunen bij de acclimatisatie en de hoogtestress beter te doorstaan.
Wie mag Diamox niet gebruiken?
Naast een allergische reactie op de sulfonamidecomponenten zijn er verschillende directe contra-indicaties voor het gebruik van Diamox. Dit geldt in de eerste plaats voor mensen met een nierziekte, leverziekte en chronische of ernstige longziekte. Het gebruik van Diamox is gecontra-indiceerd bij stoornissen in de natrium- en kaliumstofwisseling, evenals bij metabole acidose, diabetes en bepaalde andere gezondheidsproblemen.
Als u vooraf met uw arts kunt overleggen over het gebruik van Diamox, wordt dat sterk aanbevolen.
Ook wordt afgeraden om Diamox samen met aspirine te gebruiken.
Dit geneesmiddel wordt eveneens afgeraden voor zwangere vrouwen.
Samenvatting
Diamox wordt aanbevolen voor de preventie van hoogteziekte en is goed onderzocht. Voor een berg met een hoogte als die van de Kilimanjaro wordt het volgens klinische studies met prioriteit aanbevolen.
De optimale dosering voor de preventie van hoogteziekte is 250 mg per dag: 125 mg in de ochtend en 125 mg in de middag. Een verhoging van de dosis naar 500 mg per dag is acceptabel, vooral voor mensen met een hoger lichaamsgewicht.
Mogelijke bijwerkingen zijn, bij afwezigheid van contra-indicaties, gering in vergelijking met de mogelijke verschijnselen van hoogteziekte.
Diamox wordt ook gebruikt bij de behandeling van beginnende hoogteziekte.
Tot slot: bij het beklimmen van de Kilimanjaro is het belangrijk dat u in goede gezondheid verkeert en zich goed voelt, ook om van uw trekking te kunnen genieten. U wilt immers niet lijden op de top. Als Diamox u helpt uw doel te bereiken, namelijk een succesvolle Kilimanjaro-beklimming zonder schade voor uw gezondheid, dan is preventief gebruik volledig gerechtvaardigd.
Veel succes met de beklimming!
Alle content op Altezza Travel wordt samengesteld op basis van deskundige inzichten en grondig onderzoek, in lijn met ons Redactioneel beleid.
Meer weten over reizen in Tanzania?
Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.
