Top 7 interessante feiten over Afrika

Afrika is een van de meest indrukwekkende continenten ter wereld. Het is de geboorteplaats van de mensheid, een continent met een uitzonderlijke rijkdom aan wilde dieren die over uitgestrekte savannes trekken, en wereldwijd toonaangevend in de productie van goud en diamanten. Interessante feiten over Afrika zijn er eindeloos veel, maar wij selecteerden de 7 meest bijzondere, die het warmste continent ter wereld vanuit een nieuw perspectief laten zien. 

Belangrijke feiten over Afrika

Omvang van het continent: het op één na grootste ter wereld, met een oppervlakte van 30.365.000 km².

Geschatte bevolking: meer dan 1.528.488.000 inwoners op het moment van schrijven. De dynamische bevolkingsontwikkeling volgt u hier.

Grootste stad: Caïro, Egypte. In 2024 telt Groot-Caïro 22.624.000 inwoners.

Grootste land: Algerije – 2.381.741 km² in Noord-Afrika.

Langste rivier: de Nijl – 6.650 km.

Grootste meer: Victoria – 68.800 km² in Oost-Afrika.

Grootste woestijn: de Sahara, met een oppervlakte van circa 9.200.000 km², strekt zich uit over Noord-Afrika en is daarmee de grootste woestijn ter wereld.

Hoogste berg: de Kilimanjaro in Tanzania – 5.895 meter.

1. In Afrika wordt meer dan 25% van alle talen ter wereld gesproken

Het eerste bijzondere feit over Afrika: de bevolking gebruikt ongeveer 2.000 talen, goed voor meer dan 25% van alle levende talen ter wereld. (UNESCO schat dat er wereldwijd circa 7.000 talen bestaan, al schommelt dit aantal.) Volgens Ethnologue,Languages of the World is een gerespecteerd naslagwerk dat jaarlijks officiële statistieken over wereldtalen bijwerkt. Het verscheen voor het eerst in 1951 en geldt nog altijd als de meest uitgebreide informatiebron over dit onderwerp. worden alleen al in Tanzania 122 talen gesproken. Eén van die 122 talen is institutioneel: deze wordt dus gebruikt en ondersteund door instellingen buiten het gezin en de lokale gemeenschap. Het gaat om Swahili, dat op scholen als hoofdtaal wordt onderwezen.
In Tanzania zijn momenteel 76 stabiele talen in gebruik. Hoewel deze talen geen steun krijgen van officiële instellingen, blijven ze gangbaar in informele communicatie. Daarnaast staan 43 talen op de rand van uitsterven en worden er 2 al als uitgestorven beschouwd.

De meest gesproken taal in Afrikaanse landen is Arabisch. Naast Arabisch en Swahili kent het continent tal van andere talen, die vaak als geïsoleerde talen worden aangeduid. Ze worden vooral binnen specifieke etnische groepen gesproken. Een goed voorbeeld is de Hadza-taal, opvallend door haar bijzondere medeklinkers, die met kenmerkende klikklanken worden uitgesproken.

2. Het Afrikaanse continent is de “bakermat van de mensheid”

Wetenschappers zijn het erover eens dat Afrika de geboorteplaats is van hominiden (Lat. Hominidae), een oude familie van primaten die wordt beschouwd als de vooroudergroep van de moderne mens. Archeologische vondsten uit verschillende delen van het continent geven alle reden om aan te nemen dat menselijke voorouders hier ongeveer 4.000.000 jaar geleden, of zelfs eerder, leefden.

Een bekend voorbeeld is de Olduvai-kloof, op slechts 150 kilometer van de stad Arusha in Tanzania. Deze plek wordt tegenwoordig vaak de “bakermat van de mensheid” genoemd. Hier werden resten van menselijke voorouders en hun werktuigen gevonden, met een ouderdom van ongeveer 2.000.000 jaar.

De Olduvai-kloof is niet de enige plek in Afrika waar oude artefacten zijn blootgelegd. Zo zijn in de Zuid-Afrikaanse provincie Gauteng in grotten meer dan 500 resten gevonden. De opgravingen begonnen eind jaren 1890 tijdens kalksteenwinning en gaan tot op de dag van vandaag door.

Een bijzonder opzienbarende vondst volgde in april 1947, toen archeologen de schedel van “Mrs. Ples” blootlegden: een volledig bewaarde schedel van een vrouwelijke Australopithecus uit het Plioceen.Het Plioceen is het tijdvak dat 5,333 miljoen jaar geleden begon en 2,588 miljoen jaar geleden eindigde. De ouderdom wordt geschat op 2,6 tot 2,8 miljoen jaar.
Een van de beroemdste ontdekkingen vond plaats in de Afar-regio in Ethiopië, tussen 1972 en 1974. Onderzoekers vonden er enkele honderden skeletfragmenten van een vrouwelijke Australopithecus, bijgenaamd “Lucy”. Naar schatting leefde zij 3.200.000 jaar geleden. Het was het eerste vrijwel complete skelet van dit type dat ooit werd gevonden. De naam “Lucy” was geïnspireerd op het nummer Lucy in the Sky with Diamonds van The Beatles, dat tijdens de ontdekking op de radio werd gedraaid. Vele jaren later vernoemde Luc Besson de hoofdpersoon uit zijn film “Lucy” naar haar.

3. Eenvoudige wiskunde bestond mogelijk al 25.000 jaar geleden in Afrika

De hypothese dat eenvoudige rekenkunde 25.000 jaar geleden in Afrika is ontstaan, komt voort uit de ontdekking van een opmerkelijk artefact: het Ishango-been. Dit werktuig, gesneden uit het kuitbeen van een baviaan, heeft inkervingen die in duidelijke kolommen zijn gegroepeerd. Het werd in 1950 gevonden in de Ishango-regio in Centraal-Afrika, nabij het Edwardmeer in de huidige Democratische Republiek Congo.

Archeologen schatten de ouderdom van het werktuig aanvankelijk op meer dan 9.000 jaar. Met moderne radiokoolstofdatering stelden wetenschappers later vast dat het ongeveer 25.000 jaar oud is.

De inkervingen op het Ishango-been zijn in drie kolommen gerangschikt, wat op duidelijke wiskundige patronen wijst. Sommige onderzoekers vermoeden dat deze oude “rekenmachine” door vrouwen werd gebruikt om menstruatiecycli bij te houden, terwijl anderen denken dat het werktuig als primitieve logaritmische liniaal kan hebben gediend.

Daarbij moet wel worden gezegd dat niet iedereen het met die interpretatie eens is. Sommige wetenschappers stellen dat de inkervingen simpelweg bedoeld waren om de grip te verbeteren en niets met rekenkunde te maken hadden. Of dit artefact een vroege vorm van wiskunde vertegenwoordigt, blijft daarmee een open vraag.

4. Afrika heeft de jongste bevolking ter wereld

Een ander fascinerend feit over Afrika is de jonge bevolking: meer dan de helft van de inwoners is jonger dan 20 jaar. Ter vergelijking: wereldwijd ligt de mediane leeftijd op 30 jaar. De mediane leeftijd verdeelt een bevolking in twee gelijke groepen: de ene helft is ouder, de andere helft jonger.

Daarmee is Afrika het jongste continent ter wereld. Veel oorzaken achter dit verschijnsel zijn echter negatief: een lage levensstandaard, instabiele economieën, zwakke gezondheidszorg en hoge emigratie naar verder ontwikkelde landen dragen allemaal bij aan het demografische profiel van Afrika. Dit is vooral uitgesproken in landen ten zuiden van de Sahara.

Experts voorspellen dat de jonge bevolking van Afrika blijft groeien, met een toename van 181,4% tegen 2100. In Europa zal het aantal jongeren naar verwachting juist met 21,4% krimpen, en in Azië met 27,7%.

5. Het Afrikaanse continent kent een opmerkelijke biodiversiteit

Afrika herbergt een buitengewone verscheidenheid aan wilde dieren, waaronder bekende en endemische soorten die nergens anders op aarde voorkomen. Alleen Zuid-Amerika heeft een nog grotere biodiversiteit. In Afrika leven alleen al ongeveer 90 soorten evenhoevigen, en meer dan 2.000 soorten zoetwatervissen – meer dan op enig ander continent. Opvallend genoeg komt meer dan 25% van alle vogelsoorten ter wereld in Afrika voor.

Tanzania is het leefgebied van de legendarische “Big Five”: olifanten, buffels, neushoorns, luipaarden en leeuwen. Het land heeft bovendien de grootste populatie wilde leeuwen ter wereld, met ongeveer 14.500 dieren. Andere bekende soorten zijn zebra’s, giraffen, antilopen, nijlpaarden, chimpansees en een uitzonderlijke variatie aan primaten. Deze lijst zou eindeloos kunnen doorgaan.

Tanzania heeft beschermde gebieden waar veel van deze wilde dieren goed gedijen. De “Big Five” laten zich relatief gemakkelijk zien in het Serengeti Nationaal Park of in het Ngorongoro Conservation Area.

Een interessant feit over Afrika: de grote migratie van gnoes is een van de meest indrukwekkende natuurverschijnselen op aarde. Dit jaarlijkse ritme voltrekt zich op de vlaktes van Oost-Afrika, binnen het Serengeti-Mara-ecosysteem dat zich uitstrekt van Noord-Tanzania tot Zuid-Kenia. Miljoenen gnoes trekken samen met honderdduizenden zebra’s en gazellen rond en leggen ongeveer 1.000 kilometer af. Deze cyclus gaat het hele jaar door, steeds met de klok mee. Het is een adembenemend schouwspel, zelfs zichtbaar vanuit de ruimte.

Ondanks de opmerkelijke biodiversiteit staat de wilde natuur van Afrika ernstig onder druk. Volgens het Living Planet Report 2024 van WWF zijn de wereldwijde populaties wilde dieren gemiddeld met 73% afgenomen; in Afrika ligt die daling met 76% nog hoger. Deze alarmerende cijfers, die de periode van 1970 tot 2020 bestrijken, zijn in de meeste Afrikaanse landen het gevolg van habitatverlies, klimaatverandering en vervuiling.

6. In Afrika leven pinguïns

Een verrassend feit dat lang niet iedereen kent, maar dat helemaal klopt: er leven pinguïns in Afrika. Tegenwoordig bewoont hun kleine kolonie de kust aan de zuidpunt van Afrika en de nabijgelegen eilanden. Helaas staat de soort op de rand van uitsterven.

De brilpinguïn (Spheniscus demersus), ook bekend als Afrikaanse pinguïn of Kaapse pinguïn, is doorgaans klein tot middelgroot en wordt ongeveer 60-70 cm hoog. Net als alle andere pinguïns kan deze soort niet vliegen. Kenmerkend zijn de roze huidvlekken boven de ogen en het zwarte gezichtsmasker.

Een intrigerend verhaal over Afrikaanse pinguïns draait om de Portugese ontdekkingsreiziger Bartolomeu Dias.Bartolomeu Dias (ca. 1450-1500) was een Portugese zeevaarder en ontdekkingsreiziger. In 1488 werd hij de eerste Europeaan die de zuidpunt van Afrika rondde, waarmee hij de weg vrijmaakte voor een zeeroute tussen Europa en Azië. Toen hij en zijn bemanning bij de zuidpunt van Afrika aankwamen, waren zij de eerste Europeanen die deze watervogels zagen. Als Portugese katholieken mochten ze op vrijdag geen vlees eten, maar wel vis. Dias deelde pinguïns slimweg in als “vis”, omdat ze niet konden vliegen en het grootste deel van hun tijd zwemmend doorbrachten. Daardoor kon de bemanning pinguïns vangen en eten, zonder schuldgevoel en op elke dag van de week.

7. Afrika is toonaangevend in goud- en diamantwinning

Afrika speelt een dominante rol in de wereldwijde export van edelmetalen en mineralen. Het continent is een belangrijke producent van uranium voor de nucleaire industrie, platina voor sieraden, en nikkel en kobalt voor oplaadbare batterijen – essentiële componenten in smartphones en laptops.

De twee meest waardevolle grondstoffen van Afrika zijn echter goud en diamanten. Het continent is goed voor ongeveer 65% van de wereldwijde diamantproductie naar waarde, terwijl de Witwatersrand-regio in Zuid-Afrika de grootste goudproducent blijft en wereldwijd de bekendste goudafzetting is.

Helaas heeft diamantwinning in Afrika talrijke gewapende conflicten en burgeroorlogen aangewakkerd. Om die reden worden diamanten uit dergelijke regio’s vaak “bloeddiamanten” genoemd.

In 2003 introduceerde de VN het Kimberley Process Certification Scheme (KPCS) om te voorkomen dat opbrengsten uit diamantwinning conflicten en terroristische groeperingen zouden financieren. Hoewel KPCS de handel in bloeddiamanten heeft teruggedrongen, blijven problemen rond mensenrechtenschendingen binnen de Afrikaanse beroepsbevolking en milieuschade onopgelost.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen