Mensen op de top: 11 beroemde bergbeklimmers die het onmogelijke bereikten

Er zijn meer dan twee eeuwen verstreken sinds Jacques Balmat als eerste de Mont Blanc beklom en Nirmal Purja zijn buitengewone "sprint" langs de hoogste toppen van de planeet volbracht. In die tijd heeft de wereld opmerkelijke veranderingen doorgemaakt. Toch is de menselijke drang om het onbekende te verkennen onveranderd gebleven. In dit artikel vertelt de redactie van Altezza Travel de verhalen van 11 uitzonderlijke alpinisten en klimmers die de grenzen van het menselijk kunnen hebben verlegd en de geschiedenis van de bergen opnieuw vorm hebben gegeven.

1. Jacques Balmat

Levensjaren: 1762–1834

Jacques Balmat, een boer en jager uit het dorp Chamonix, geldt als een van de sleutelfiguren in de geschiedenis van het alpinisme. Hij beklom als eerste de Mont Blanc (4.807 m) en luidde daarmee het tijdperk in waarin bergbeklimmen zich tot sport ontwikkelde. 

Opmerkelijk genoeg ondernam Balmat deze expeditie niet alleen. Hij bundelde zijn krachten met dr. Michel-Gabriel Paccard, die geïnteresseerd was in de effecten van hoogte op het lichaam. Op 8 augustus 1786 bereikten zij de top. 

Een kwart eeuw eerder, in 1760, had de gerenommeerde geoloog Horace-Bénédict de Saussure een beloning uitgeloofd voor degene die een route zou vinden om de Mont Blanc te bedwingen. Een jaar na zijn triomf begeleidde Balmat de Saussure de berg op, waarmee hij zijn status als een van de eerste professionele bergbeklimmers verstevigde. Uiteindelijk verbraken Balmat en Paccard echter het contact; veel bronnen stellen dat de arts in werkelijkheid als eerste voet op de top zette, maar dat alle roem van de eerste beklimming naar zijn metgezel ging.

2. Sir Edmund Hillary

Levensjaren: 1919–2008

De naam van Sir Edmund Hillary ging halverwege de 20e eeuw de wereld over. De Nieuw-Zeelander schreef geschiedenis als een van de eerste bedwingers van Everest – de hoogste berg ter wereld, ook bekend als Jomolungma, Sagarmatha, "Top van de wereld" en "Derde Pool".

Hillary werd in 1919 geboren in Auckland en raakte al jong gefascineerd door bergbeklimmen, al maakte hij zijn eerste beklimming pas op 20-jarige leeftijd. Het ging om Mount Olivier, 1.933 meter hoog.

Zijn professionele weg begon na de Tweede Wereldoorlog in de Zuidelijke Alpen van Nieuw-Zeeland en de Alpen van Europa. In 1949 beklom hij Mount Jungfrau, 4.158 meter hoog, en twee jaar later bedwong hij tijdens een Nieuw-Zeelandse expeditie in de Garhwal Himalaya vijf toppen boven de 6.000 meter. Dankzij die prestaties kreeg Hillary een plaats in de Britse verkenningsexpeditie naar Everest onder leiding van Eric Shipton in 1951, en later in een vergelijkbare expeditie van John Hunt, die uiteindelijk zijn verdere koers zou bepalen.

Legendes van de "Derde Pool"

Ongeveer 400 mensen namen deel aan Hunts expeditie, onder wie Sherpa's – lokale dragers en gidsen. Op dat moment waren slechts vier klimmers voorbereid op een beklimming van het hoogste punt ter wereld: 8.848 meter.

Charles Evans en Thomas Bourdillon deden de eerste toppoging, maar kwamen niet verder dan de Zuidtop. De tweede en laatste kans, met de naderende moesson en beperkte zuurstofvoorraden, viel toe aan Edmund Hillary en Sherpa Tenzing Norgay. Zij werden de eerste mensen in de geschiedenis die Everest bedwongen.

Leven na Everest

Sir Edmund Hillary wijdde zijn leven aan bergbeklimmen, ontdekkingsreizen – hij leidde zelfs een expeditie naar de Zuidpool – en humanitair werk. In 1960 richtte hij de Himalayan Trust op, die meer dan 30 scholen, ziekenhuizen en bruggen bouwde in afgelegen delen van Nepal om het leven van de Sherpa-bevolking te verbeteren. Hij overleed op 11 januari 2008 op 88-jarige leeftijd. The Guardian noemde hem "een van de grootste avonturiers van de 20e eeuw".

3. Reinhold Messner

Levensjaren: 1944 – heden

De Italiaanse klimmer Reinhold Messner, afkomstig uit Zuid-Tirol, wordt beschouwd als een van de grootste alpinisten in de geschiedenis. Op zijn 20e had hij al meer dan 500 beklimmingen in de Dolomieten voltooid.

Messner bracht een omwenteling teweeg in het Himalaya-alpinisme met zijn "alpine stijl": minimale uitrusting, geen zuurstof uit flessen en geen hulp van dragers. Tot zijn vele baanbrekende prestaties behoren de eerste beklimming van de Rupalwand van Nanga Parbat in 1970 en de eerste solobeklimming van Everest zonder extra zuurstof in 1980. Hij was bovendien de eerste persoon die alle 14 achtduizenders ter wereld bereikte.

Nadat hij de hoogste en gevaarlijkste bergen ter wereld had bedwongen, bleef hij het avontuur opzoeken: hij doorkruiste Antarctica, Groenland en de Gobiwoestijn, en bereikte zelfs de Noord- en Zuidpool.

Messners nalatenschap

Gedurende zijn leven schreef Reinhold Messner meer dan 70 boeken, opende hij het netwerk van Messner Mountain Museums, gewijd aan de geschiedenis van het alpinisme, en was hij actief op politiek en maatschappelijk terrein, onder meer door zich in te zetten voor het behoud van bergecosystemen. Maar bovenal veranderde hij het beeld van wat mensen fysiek en mentaal kunnen bereiken, en inspireerde hij generaties klimmers.

4. Junko Tabei

Levensjaren: 1939–2016

Junko Tabei komt voor in vrijwel alle lijsten van de beste bergbeklimmers ter wereld. Ze werd in 1939 geboren in de prefectuur Fukushima en maakte haar eerste beklimming op 10-jarige leeftijd, op Mount Nasu, 1.916 meter hoog. Na haar studie richtte zij de Women's Mountaineering Club op – de eerste in Japan. In die tijd namen mannen vrouwelijke klimmers niet serieus, en Tabei wilde bewijzen dat zij ongelijk hadden.

"Ik daag mezelf uit"

In 1975 leidde Junko een volledig vrouwelijke Japanse expeditie naar Everest. Tijdens de beklimming kwam haar team in een lawine terecht, maar ondanks felle bezwaren weigerde zij de tocht op te geven. Haar volharding werd beloond toen zij de top bereikte en daarmee de eerste vrouwelijke beklimming van Mount Everest in de geschiedenis voltooide. In 1992 had zij de Seven Summits-uitdaging afgerond, waarmee zij de eerste vrouw werd die de hoogste top van elk continent beklom.

Naast haar prestaties in het alpinisme was Tabei een gepassioneerd pleitbezorger van natuurbescherming. Ze organiseerde opruimexpedities op Everest en behaalde een graad in milieuwetenschappen; via lezingen vroeg zij aandacht voor de bescherming van bergecosystemen.

Na een lang ziekbed overleed zij op 20 oktober 2016, op 77-jarige leeftijd.

5. Jerzy Kukuczka

Levensjaren: 1948–1989

Jerzy Kukuczka, een van de meest legendarische klimmers van Polen, was de tweede persoon in de geschiedenis – na Reinhold Messner – die alle 14 achtduizenders beklom. Opmerkelijk genoeg opende hij op 10 daarvan nieuwe, nog nooit eerder begane routes.

Zijn eerste achtduizender was Lhotse, 8.501 meter hoog, waarvan hij in 1979 de top bereikte. Het jaar daarop beklom hij Everest – de enige keer dat hij extra zuurstof gebruikte. Kort daarna bedwong hij Makalu op 8.485 meter, Dhaulagiri op 8.167 meter en Cho Oyu op 8.021 meter. Hij werd de eerste persoon die de laatste twee in de winter bereikte.

Kukuczka was een toegewijde beoefenaar van de alpine stijl. Tragisch genoeg vond zijn laatste beklimming opnieuw plaats op Lhotse. In 1989, tijdens een poging via de Zuidwand – nog altijd beschouwd als een van de technisch meest veeleisende routes – gleed hij uit op een ijzig gedeelte rond 8.300 meter en viel hij toen zijn veiligheidslijn brak.

Zijn lichaam is nooit geborgen. Mede-klimmers die aan de zoekactie deelnamen, verklaarden dat zij hem in een gletsjerspleet te ruste hadden gelegd. Anders zou hij als vermist zijn geregistreerd, wat het voor zijn familie moeilijker zou hebben gemaakt om aanspraak te maken op uitkeringen.

6. Alex Honnold

Levensjaren: 1985 – heden

Alex Honnolds extreme free-solo-beklimmingen van torenhoge rotswanden, zonder touw, maakten hem tot een levende legende en een van de beroemdste rotsklimmers van onze tijd. Hij werd in 1985 geboren in Sacramento, in een gezin van leraren, en begon op 11-jarige leeftijd met rotsklimmen. Na de middelbare school schreef hij zich in aan de University of California, maar al snel stopte hij met zijn studie om zich volledig aan zijn passie te wijden.

Een van Honnolds meest opmerkelijke prestaties volgde in 2017, toen hij de Freerider-route op El Capitan beklom. Hij werd de eerste persoon in de geschiedenis die de bijna 900 meter hoge verticale granietwand alleen en zonder veiligheidslijn bedwong. De eerste vrije beklimming kostte hem ongeveer vier uur. Ter vergelijking: de eerste beklimming van deze route in 1958 duurde 45 dagen, terwijl moderne klimmers er doorgaans drie tot vijf dagen over doen.

In 2018 bracht National Geographic de documentaire Free Solo uit, die een Oscar won. De film geeft een indringend beeld van Honnolds voorbereiding en zijn historische free-solo-beklimming van El Capitan.

Hij reisde de wereld rond en ondernam met succes expedities naar Antarctica, Zuid-Amerika, Groenland en andere regio's. Ook staat hij bekend om zijn minimalistische levensstijl: jarenlang woonde hij in een busje en trok hij door de Verenigde Staten op zoek naar nieuwe klimroutes. Tegenwoordig woont hij met zijn vrouw en twee dochters in Las Vegas. Naast het klimmen zet hij zich actief in voor de ontwikkeling van zijn stichting, die subsidies verstrekt aan organisaties die wereldwijd de toegang tot zonne-energie vergroten.

Zijn biografie op zijn officiële website begint met de zin: "Er zullen meer mensen op de maan lopen dan doen wat Alex Honnold heeft gedaan." Daar valt weinig tegenin te brengen.

7. Lynn Hill

Levensjaren: 1961 – heden

De Amerikaanse klimster Lynn Hill is een waar icoon in de klimwereld. Ze doorbrak genderstereotypen en gaf een nieuwe betekenis aan wat binnen de sport mogelijk werd geacht. Hill werd geboren in Detroit en bracht haar jeugd door in Zuid-Californië, waar zij op 14-jarige leeftijd een passie voor klimmen ontwikkelde.

Tijdens haar wedstrijdcarrière won Hill meer dan 30 titels, waaronder vijf overwinningen bij de prestigieuze Rock Master-competitie. In 1992 stopte zij met wedstrijden om zich volledig te richten op traditioneel rotsklimmen in natuurlijk terrein.

Leven in de verticale wereld

In 1993 werd Lynn de eerste persoon in de geschiedenis die vrij klomVrij klimmen betekent dat de klimmer touwen en materiaal uitsluitend gebruikt als bescherming tegen vallen, terwijl de beklimming volledig afhankelijk is van fysieke kracht en techniek. Free solo, zoals beoefend door Alex Honnold, houdt daarentegen in dat er zonder touwen wordt geklommen, wat het aanzienlijk gevaarlijker maakt. op El Capitans The Nose-route (moeilijkheidsgraad 5.13). Een jaar later zette zij opnieuw een mijlpaal door de beklimming in een recordtijd van 23 uur te voltooien.

Tegenwoordig is Hill mentor en instructeur; zij geeft workshops en deelt haar ruime ervaring met nieuwe generaties klimmers. Ze is ook auteur van de autobiografie Free Climbing: My Life in the Vertical World.

8. Ueli Steck

Levensjaren: 1976–2017

Ueli Steck was een Zwitserse alpinist, beroemd om zijn snelle beklimmingen en zijn beheersing van extreme alpiene routes. Hij werd geboren in Langnau im Emmental, Zwitserland, ontwikkelde al als kind een passie voor bergbeklimmen en bereikte op 12-jarige leeftijd de top van de 3.248 meter hoge Wildhorn.

Op zijn 18e beklom Steck een van de gevaarlijkste bergen ter wereld  – de 3.967 meter hoge Eiger  – via de beruchte Noordwand. In de jaren daarna bleef hij zijn eigen grenzen verleggen, verbrak hij zijn eigen records en stelde hij nieuwe maatstaven voor klimmers wereldwijd.

Tot Stecks meest opmerkelijke prestaties behoren:

• De eerste beklimming van de noordwand van Gasherbrum II (7.772 m)
• De eerste solobeklimming van de zuidwand van Annapurna (8.091 m)
• De beklimming van alle 82 Alpentoppen boven de 4.000 meter in slechts 61 dagen
• De eerste beklimming van de noordwand van Tengkampoche (6.500 m)

Op 30 april 2017 kwam Steck tragisch om het leven tijdens een acclimatisatiebeklimming op Nuptse (7.861 m) in de Himalaya, terwijl hij zich voorbereidde op een nieuwe route op Everest.

9. Nirmal “Nims” Purja

Levensjaren: 1983 – heden

Nirmal “Nims” Purja is een Nepalese alpinist en voormalig militair van de Britse Special Forces. Door militaire discipline te combineren met een onverzettelijke passie voor klimmen op grote hoogte heeft hij de grenzen van menselijk uithoudingsvermogen en snelheid in het alpinisme opnieuw gedefinieerd.

Project Possible

Nims' meest gedurfde prestatie, Project Possible, deed de internationale klimwereld versteld staan. Hij stelde zich ten doel om alle 14 toppen boven de 8.000 meter in recordtijd te bereiken: 6 maanden en 6 dagen. Ondanks financiële problemen en deelname aan twee reddingsacties op grote hoogte onderweg, volbracht hij wat klimmers eerder jaren had gekost.

Nims begon op 23 april 2019 met de beklimming van Annapurna, 8.091 meter, en voltooide de uitdaging op 29 oktober met de beklimming van Shishapangma, 8.027 meter. Daarna verloor hij geen tijd met het aankondigen van zijn volgende gedurfde onderneming. In november richtte hij zijn blik opnieuw op de geschiedenisboeken – ditmaal met het doel de eerste winterbeklimming van K2 te realiseren, een prestatie die ondanks talloze pogingen nog niemand was gelukt.

K2, met 8.614 meter de op één na hoogste berg ter wereld, wordt technisch als aanzienlijk zwaarder beschouwd dan Everest. Op 16 januari 2021 stond Purja samen met zijn volledig Nepalese team triomfantelijk op de top. Als krachtig symbool van eenheid zetten zij de laatste stappen naar de top hand in hand, waarmee zij de wereld lieten zien dat Nepalese klimmers niet alleen elitegidsen en Sherpa's zijn, maar ook alpinisten van wereldklasse op eigen kracht.

In oktober 2024 haalde Nims' naam opnieuw de krantenkoppen – twee keer zelfs. Hij herhaalde zijn prestatie door alle 14 achtduizenders te bereiken, maar ditmaal zonder extra zuurstof. Door de uitdaging in slechts 2 jaar en 5 maanden te voltooien, vestigde hij een nieuw wereldrecord. Bovendien rondde hij op 21 oktober de Seven Summits-uitdaging af, waarmee hij de enige persoon in de geschiedenis werd die de hoogste bergen van elk continent én alle hoogste toppen ter wereld bedwong, zowel met als zonder zuurstof uit flessen.

10. Chris Sharma

Levensjaren: 1981 – heden

De Amerikaanse rotsklimmer Chris Sharma wordt herhaaldelijk gerekend tot de sterkste klimmers ter wereld, dankzij zijn eerste beklimmingen van routes die eerder als onmogelijk golden. Hij werd geboren in Californië, ontdekte het klimmen op 12-jarige leeftijd en had op zijn 15e al zijn eerste 5.14c-beklimming voltooid.

Tot Sharma's meest opmerkelijke prestaties behoren:

• Realization (2001): De eerste 5.15a-route ter wereld, in Frankrijk, die een ijkpunt werd voor toekomstige generaties.
• Es Pontas (2006): Een deep-water-solo-beklimming – klimmen boven water zonder touw – op Mallorca, beschouwd als een van de moeilijkste routes ter wereld, met graad 5.15a.
• Jumbo Love (2008): Een 5.15b-route in Californië, ooit gezien als de moeilijkste beklimming die bestond.
• La Dura Dura (2013): Jarenlang werd dit beschouwd als de zwaarste beklimming in de geschiedenis, met graad 5.15c.

Tegenwoordig woont Sharma met zijn gezin in Barcelona en klimt hij nog altijd. Daarnaast bezit hij klimzalen in Californië en Spanje. In 2023 bracht hij The Climb uit, een serie die in première ging op HBO Max.

11. Adam Ondra

Levensjaren: 1993 – heden

De Tsjechische klimmer Adam Ondra wordt algemeen beschouwd als een van de sterkste en meest getalenteerde atleten van het moderne klimmen. Hij begon op 6-jarige leeftijd met klimmen en voltooide op zijn 13e al 5.14d-routes.

Hij schreef geschiedenis als de eerste persoon die de extreem moeilijke route Change, gewaardeerd op 5.15c, bedwong in 2012, gevolgd door Silence, de allereerste 5.15d-route, in 2017. Die laatste is een 45 meter hoge overhangende wand in een granieten grot in Noorwegen, die eerder als onklimbaar werd beschouwd. Tot op de dag van vandaag is niemand anders erin geslaagd de route te voltooien.

Adam Ondra kan daarnaast bogen op talrijke overwinningen bij wereldkampioenschappen, Europese kampioenschappen en de prestigieuze Rock Master-competitie.

De verhalen en prestaties van Ondra en honderden andere klimmers blijven mensen over de hele wereld inspireren. Ieder van hen – van Jacques Balmat tot Sir Edmund Hillary en Adam Ondra – heeft met persoonlijk voorbeeld laten zien dat niets voor de mens onmogelijk is. De bergen en routes die zij beklommen, blijven voor de meeste mensen buiten bereik. Toch is de kans om de wereld van alpinisten binnen te stappen en de eigen grenzen te testen voor iedereen beschikbaar.

De Kilimanjaro behoort tot de befaamde Seven Summits en draagt de titel van hoogste vrijstaande berg op aarde. Toch is er geen gespecialiseerde klimuitrusting of professionele training nodig om de Kilimanjaro te beklimmen. Een gemiddelde fysieke conditie en de vastberadenheid om 5.895 meter boven zeeniveau te bereiken zijn voldoende. Volgens de schattingen van Altezza Travel bereikt 97% van onze reizigers met succes Uhuru Peak.

Meer weten over reizen in Tanzania?

Ons team denkt graag met u mee. We kennen de belangrijkste bestemmingen in Tanzania uit eigen ervaring. Onze reisspecialisten aan de voet van de Kilimanjaro delen praktische tips en helpen u uw reis zorgvuldig vorm te geven.

Meer interessante artikelen